فلسفه فقه (فقه سیاسی)

فلسه فقه دانشی است که به چرایی و غایت احکام شرعی می‌پردازد و مرحله‌ای پیش از فقه و اصول فقه را بررسی می‌کند. این دانش به‌ جای تبیین روش استنباط، به کشف مبانی ثبوتی و اهداف احکام الهی می‌پردازد. مسائلی چون قلمرو فقه، نیاز به شریعت و انتظار از دین ، از مباحث بنیادین فلسفه فقه به‌شمار می‌روند. محور اصلی آن « علل‌الشرایع » یا فلسفه احکام است که در فقه شیعه بر حکمت و در فقه اهل سنت بر مصالح مرسله مبتنی است. یکی از اهداف فلسفه فقه، اثبات پایداری مصالح و مفاسد شرعی در گذر زمان و هماهنگی آن با تحولات اجتماعی است. احکام ثانویه و قواعدی مانند نفی حرج ، لا ضرر و حفظ نظام نیز جلوه‌هایی از مصلحت برتر در فلسفه فقه محسوب می‌شوند. در نهایت، فلسفه فقه تلاشی است برای درک اراده تشریعی خداوند و پیوند دادن احکام فقهی با غایات الهی آن.