فهرست ۱۱۰ قاعده فقهی .کاربردی. (کیفری _مدنی)

فهرست ۱۱۰ قاعده فقهی .کاربردی. (کیفری _مدنی) الف : قواعد مدنی 1-قاعده ائتمان متن : « الامين لا يضمن » يا « ليس علي الامين الااليمين » يعني: امين ضامن نيست . يا بر امين چيزي جز سوگند لازم نيست . ( القواعد الفقهيه ، ج 2، ص 4 تا 16- ماده 614 و613 قانون مدني ) 2-قاعده اتلاف متن: « من اتلف مال الغير فهوله ضامن » يعني : هر کس مال ديگري را تلف کند ضامن آن خواهد بود. ( القواعد الفقهيه ،ج2، صص 17 تا 39- ماده 238قانون مدني) 3-قاعده احترام مال مسلمان متن: « حرمه مال المومن کحرمه دمه » ( حد يث نبوي ) يعني : مال مومن همانند خون وي محترم است .(اصل 46و47 قانون اساسي ) 4- قاعده احسان متن: « ما علي المحسنين من سبيل » .( سوره توبه/91) يعني بر نيکوکاران ايرادي نيست . (دکتر ابوالحسن محمدي ، قواعد فقه ، ص41 – ماده 306 قانون مدني – ماده 55 مجازات اسلامي ) 5-قاعده ارشاد متن : « اعلام الجاهل علي العالم واجب .» یعنی : راهنمایی نادان بر دانا واجب است. 6- قاعده اقدام متن : « الاقدام مسقط الضمان » يعني : اقدام انسان در جهت ضرر خود ، مسقط ضمان است . ( دکتر محمدي، قواعد فقه ، ص235- 1215قانون مدني ) 7- قاعده اقرار عقلا متن : « اقرار العقلا علي انفسهم جائز » يعني : اقرار انسان عاقل به ضرر خود نافذ است . (تحريرالجمله ، ج1،ص99 ، ش 64 – ماده 1275 قانون مدني – ماده 202 آيين دادرسي مدني مصوب 1379 ) 8- قاعده متن : « الاقرب يمنع الا بعد » یعنی : آن کس که نسباً به میت نزدیک تر است، ارث بردن دورتر از خود را مانع می شود. ( ترمینولوژی حقوق، ص427، ش 3403- ماده 863 قانون مدنی) 9- قاعده الزام متن: « الزموهم بما الزموا انفسهم .» يعني : به هر آنچه که غير خودتان ( پيروان مذاهب اسلامي) ملتزم هستند ، شما نيز آنان را ملزم کنيد . (آيه الله خویي ، توضيح المسائل، بحث قاعده الزام) 10- قاعده « البينه علي المدعي و اليمين علي من انکر » يعني : آوردن شاهد بر عهده مدعي و سوگند خوردن بر عهده خوانده است . ( القواعد و الفوائد ، ج1، قاعده 154 ، ص 417- ماده 1257 و 1325 قانون مدني – ماده 197 و 272 قانون آيين دادرسي مدني ) 11- قاعده « تصد يق الامين فيما ائتمن عليه » يعني : صاحب مال بايد قول اميني را که مال را نزد او امانت گذارده بپذ يرد . 12- قاعده تعیین اگر امر داير بين تعيين و تخيير در انجام وظيفه اي شد، اصل بر تعیین است و نیز اگر امر دایر بین حقیقت و مجاز شد، اصل بر حقیقت است. 13- قاعده التلف فی زمن الخيار من مال من لا خيار له . يعني : تلف شدن مال در زمان خيار ، از کيسه آن که حق خيار ندارد محسوب مي شود . ( القواعد الفقهيه ، ج2 صص 62 تا 84 – ماده 387 قانون مدني ) 14- قاعده تلف قبل از قبض متن : « کل مبیع تلف قبل قبضه فهو من مال بایعه» یعنی : هر مبیعی که قبل از قبض مشتری تلف شود از کیسه فروشنده محسوب خواهد شد. (القواعد الفقهیه، چ 2 ، ص 42 تا 84 - ماده 387 قانون مدنی) 15- قاعده حل متن : کل شي کان مشتبها بين الحلال و الحرام بحمل علي الحلال .» يعني : اگر چيزي مشکوک بين حلال و حرام بود آن را جزء حلال ها محسوب مي کنيم . 16- قاعده الدين مقدم علي الارث . يعني اداي دين ، مقدم بر ارث بردن است .( ماده 868 قانون مدني ) . ( القواعد الفقهيه ، ج 1 ، ص 240 – ماده 740 قانون مدني ) 17-قاعده الزعيم غارم .( حديث نبوي) يعني : کفيل بايد از عهده مورد کفالت بر آيد . ( القواعد الفقهيه ، ج 1 ص 240 – ماده 740 قانون مدني ) 18 قاعده تسليط متن : « الناس مسلطون علي اموالهم و انفسهم .» ( حديث نبوي ) يعني : مردم بر جان و مال خويش ، سلطه و اختيار دارند . ( ترمينو لوژي حقوقي ، ص 258 ، ش 2083 – اصل 46 و 47 قانون اساسي ) 19- قاعده سوق يعني: آنچه در بازار و جامعه مسلمانان عرضه مي شود پاک و حلال است مگر خلافش ثابت شود . 20- قاعده اصل صحت متن : « حمل فعل المسلم علي الصحه.» يعني : اعمال شخص مسلمان ،محمول بر صحت و درستي مي باشد . ( القواعد الفقهيه ، ج 1، ص239) 21 – قاعده عدل و انصاف يعني : اگر در تعلق مالي به يکي از دو نفر مردد باشيم بين آن دو بالمنصفاته تقسيم مي شود . 22- قاعده عدم سماع الا انکار بعد الا قرار . یعنی: انکار پس از اقرار، مسموع نیست. ( ماده 1277 قانون مدني ) 23- قاعده تبعيت عقد از قصد متن : « العقود تابعه للقصود .» يعني : عقدها تابع قصدهاي متعاقدين است . ( القواعد الفقهيه ، ج 4 ، ص 212 – ماده 191 و 194 قانون مدني ) 24- قاعده علي اليد متن : « علي اليد ما اخذت حتي توديه .» يعني : بر صاحب يد است تا آنچه را که گرفته به ذي حقش تحويل دهد . ( القواعد الفقهيه ، ج 4، ص21 – ماده 308 قانون مدني ) 25 – قاعده غرور متن: « المغرور يرجع علي من غره .» يعني : فريب خورده به کسي که فريبش داده مراجعه مي کند ( تا خسارت بگيرد) ( القواعد الفقهيه ، ج 1، ص225 )