دکترین
فهم عقلانی قرآن: عقل، میزان و کلید و راهنما
البته عقل اصل دین را میفهمد که بشر به قانون ماورای طبیعت نیازمند است و خطوط کلی مسائل فقه و مسائل حقوقی و اخلاقی را نیز میفهمد اما صدها مسئله حرام ، حلال ، واجب و مستحب وجود دارد که عقل آنها را درک نمیکند. عقل در خطوط کلی، « میزان » بسیار قوی است؛ چنانکه در بعضی از مسائل هم « کلید » است، یعنی تا نزدیک در گنجینه علوم میآید و در را باز میکند و به انسان میگوید اکنون از این گنجینه قرآن یا روایات استفاده کن و از آنجا به بعد « چراغ » است؛ یعنی وقتی انسان وارد گنجینه قرآن شد، همراه انسان است و در فهم قرآن جامعه را راهنمایی میکند.
به عنوان مثال، اگر ظاهر آیهای دلالت دارد بر اینکه از پیامبری گناهی سر زده، چون عقل صدور گناه از پیامبران را محال عادی میداند، پس باید به دنبال فهم درست و دقیق آیه بود و آن را به گونهای فهمید که با مقدمات روشن و روشنگر مورد قبول عقل منافات نداشته باشد. نیز در آیاتی که سخن گفتن خدا، دیدن و شنیدن صدای خدا ، بیان شده، عقل میگوید محال است که خدا مادی و جسمانی باشد و اگر چنین است پس نه میتوان با چشم سر خدا را دید و نه خداوند چشم و گوش و زبان مادی دارد.
خدای سبحان قرآن کریم را به صفتهای نور و هدایت و تبیان معرفی کرده، که نشانگر بی نیازی قرآن در تعلیم و ابلاغ رسالت خود از علوم است. قرآن کریم نه از حیث محتوا نیازمند خارج خود است و نه از حیث دلالت محتاج چاره جویی بیرونی؛ ولی این معنی، مستلزم آن نیست که انسان با قرآن کریم برخورد جاهلانه نماید و نقش علوم و معارف را در فهم قرآن نادیده بگیرد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
