فهم عقلانی قرآن: علوم تجربی و قرآن

تحصیل علوم تجربی و مانند آن ظرفیت دل را گسترش می‌دهد و توانایی فهم و تحمل معارف قرآن را بالا می‌برد و به انسان شرح صدر می‌دهد. «إِنَّ هذهِ الْقُلُوبَ أَوْعِیَةٌ، فَخَیرُهَا أَوْعَاهَا» هر قلبی که از اندیشه‌های مستدل برخوردار است، آمادگی آن برای تحمل و دریافت علوم قرآنی بیشتر است و هر چه انسان در اندیشه جهان آفرینش ، از آیات کتاب تکوینی خداوند بهره ببرد قدرت او در فهم آیات کتاب تدوینی از قرآن کریم افزون‌تر می‌گردد. آنچه در این میان مذموم و نادرست شمرده می‌شود، این است که بافته‌های علوم تجربی را قبل از آنکه به عنوان یافته علمی برسند بر قرآن تحمیل کنیم و معنای آیات قرآن را به گونه‌ای بیان کنیم که بر اساس فرضیات باشد. علت نادرستی این عمل نیز روشن است؛ زیرا فرضیات علمی و تجربی دائما در حال تغییر و تحولند و بسیار می‌شود که پس از مدتی فرضیه‌ای جدید، فرضیه سابق را باطل می‌سازد و اگر ما قرآن را با این فرضیات موقت هماهنگ سازیم، معنایش ایجاد دگرگونی و فرسایش در معارف قرآن است؛ در حالی که قرآن از هر بطلانی مصون و محفوظ است: «لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ» . البته فرضیه‌ها قبل از آنکه به نصاب قطعیت برسند می‌توانند به عنوان یکی از وجوه و احتمال‌های تفسیری یاد شوند و هنگامی که به مرحله قطعیت رسیدند می‌توانند به عنوان معنای تفسیر مورد قبول قرار گیرند. منبع: گردآوری:سید رضی، تحقیق:الحسون، حکمت ۱۴۷، ص۸۰۸ · فصلت/سوره۴۱، آیه۴۲