قاعده احسان (مقاله‌دوم): قلمرو قاعده

آیا مجرای قاعدۀ احسان محدود به موارد دفع ضرر است یا موارد جلب منفعت را نیز دربر می‌گیرد؟ مسئله محل اختلاف است. برخی به قول اول قائل‌اند. بعضی تتبع موارد جلب منفعت را که فقها در آنها حکم به ضمان کرده‌اند، مؤید این نظر دانسته‌اند؛ بلکه برخی گفته‌اند: مواردی از جلب منفعت که در آنها حکم به ضمان نکرده‌اند نیز مستند به قاعدۀ احسان نیست؛ بلکه به دلیل اذن شارع در تصرف است؛ چنان‌که در موارد دفع ضرر نیز عدم ضمان مستند به قاعدۀ احسان نیست؛ بلکه به جهت قصور دلیل ضمان است که نمی‌تواند شامل آن موارد گردد. بنابراین، قاعدۀ احسان یا بدون مصداق می‌شود و یا مصادیق آن بسیار‌ اندک خواهد بود. منبع: العناوین، ج۲، ص۴۷۷ · الستة عشر، ص۲۸ · القواعد الفقهیه، ص۲۹۰-۲۹۳