قاعده احیای موات (قواعد فقه): ماهیت مادی احیا

ماهیت مادی احیا یعنی انجام اعمال عینی و ملموسی که زمین مرده را به حالت قابل بهره‌برداری و استفاده واقعی تبدیل می‌کند. ۷. ۱ - مفهوم و تعریف احیا احیا عبارت از عملی است که زمین مرده را به حالت زنده، یعنی قابل بهره‌برداری درآورد یا خرابی را به آبادی مبدل سازد. پرواضح است که تحقق این امر همواره یکنواخت نیست، بلکه بر حسب زمان و مکان و سایر خصوصیات مورد تفاوت خواهد کرد و مرجع تشخیص آن هم عرف است. ۷. ۲ - مصادیق و معیار تشخیص احیا بهره‌هایی که عقلا از زمین می‌برند حسب مورد مختلف است. سکونت، زراعت ، ایجاد باغ و بستان، چرای گوسفند و امثال آن، همه می‌توانند بهره و غرض عقلایی محسوب گردند و هرگاه زمین مورد چنین بهره‌برداری‌هایی قرار گیرد آباد شمرده می‌شود. بنابراین هر گونه عملی که زمین بلااستفاده را چنان کند که یکی از عناوین مذکور بر آن صدق کند، احیا محسوب می‌شود. ۷. ۳ - تفاوت احیا و تحجیر البته لازم نیست زمین به آخرین حد کمال برسد، بلکه تحقق اولین مرتبه آبادی برای صدق احیا کافی است، ولی صرف شروع به احیا، تحجیر محسوب می‌شود، نه احیا، و فقط مفید اولویت است. بنا به مراتب بالا، عملیات لازم برای صدق احیا تا حد زیادی به هدف اقدام‌کننده و بهره‌ای که می‌خواهد از زمین بگیرد، بستگی دارد؛ چرا که بی‌تردید عملیات لازم برای احیای زمینی که شخصی می‌خواهد در آن مزرعه یا بستان احداث کند، با عملیات لازم برای احیای زمینی که قرار است در آن مرکز تجاری یا مسکونی و یا دامداری احداث گردد تفاوت دارد. فقها برای عملیات احیا نسبت به هر مورد مصادیقی ذکر کرده‌اند که به نظر می‌رسد همگی نمونه‌ای از تشخیص‌های عرفی‌اند و لذا بهتر است به نظر عرف‌ واگذار گردند. البته در موارد اختلاف، دادگاه باید توجه کند که چه نحو عملیاتی موجب صدق احیا و مفید مالکیت و چه نحو عملیاتی صرفا موجب صدق تحجیر و مفید اولویت است.(برای آگاهی بیشتر در این باره رجوع کنید به: ) منبع: ج۱، قاعده التحجیر یفید الاولویه، ص۲۶۷