قاعده استیمان (قواعد فقه)

قاعده استیمان ، از مباحث قواعد فقه به معنای تصرف بر مال غیر با اذن مالک یا اذن شرعی و بدون عوض است که تا زمانی‌که تعدی یا تفریط رخ ندهد، امین ضامن نیست. •مستند آن روایات «لا ضمان علی الامین» و قاعده احسان است که بر اساس آیه ( ما علی المحسنین من سبیل ) امین را از ضمان معاف می‌کند. • تحقق ید امانی نیازمند دو عنصر «اذن» و «عدم عوض» است و در عقودی چون عاریه ، ودیعه ، مضاربه و اجاره جریان دارد. • با تعدی یا تفریط، ید امانی به ید ضمانی تبدیل می‌شود و امین ضامن تلف و نقص مال خواهد بود. • خروج از حدود اذن موجب ضمان مطلق است، حتی اگر تلف بدون تقصیر رخ دهد. • فقها در بازگشت متعدّی به حدود اذن اختلاف دارند و اثبات تعدی بر عهده مالک است. • در مواردی مانند صنعتگران یا حمل‌بار، اگر تلف ناشی از علل قهری باشد، ید امانی محسوب می‌شود و ضمانی نیست.