قاعده اقدام

وقتی شخص در انتخاب یکی از دو یا چند طریق، برای رسیدن به خواسته خود آزاد است، متوجه آثار اقدام خود در این انتخاب نیز م. ب. و با علم به اینکه ممکن است برخی از طرق مذکور آثاری متفاوت قوی تر یا ضعیف تر نسبت به دیگر طرق داشته باشند، در این مسیر حرکت میکند. از سوی دیگر نظام حقوقی اجازه تراکم خواسته ها و درخواستها را نمی دهد و امکانات خود را در طرق مذکور تقسیم میکند، بنابراین جمع بین این طرق به صورت همزمان یا بعد از اینکه شخص به هدف اصلی نائل آمد، برخلاف نظم عمومی م. ب.. برای مثال اداره ثبت داوری و مراجع قضایی، طرقی هستند که بنا به مورد، ممکن است برای رسیدن به حق شخص در اختیار او باشند. رجوع همزمان به این مراجع به ویژه مرجع رسمی اداره ثبت و دادگاه و نیز رجوع مجدد، بعد از اینکه یکی از ۴۹۰ - موسوی گلپایگانی سید محمد رضا، کتاب القضاء، جلد ۱، ص ۱۶۶. ۴۹۱- أن القاضی لیس له إلا استماع الدعوی و تشخیص آنها دعوی مسموعة أم لا، و أما إرجاع الدعوی إلی شیء آخر من الملازمات أو النتائج فلا، ولا سیما إذا انقلاب لأجله المدعی منکرً، أو التداعی إلی الادعاء و الإنکار. فإذا کانت الدعوا علی عنوان صحیحة مسموعة، لیس له التجاوز عنها و إراءة طریق الانقلاب، أو ملاحظة عنوان آخر موجب له و المیزان فی مسموعیتها، کونها ذات أثر و لو بوسائط؛ شرعیة کانت أو عقلیة». موسوی خمینی، سید روح لله، کتاب البیع جلد ۳، صص ۴۶۹ و ۴۷۰.