قاعده التحجیر یفید الاولویة (قواعد فقه): مستندات قاعده

دو) رسول اللّه (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) : «مَنْ أَحَاطَ حَائِطًا عَلَى أَرْضٍ فَهِیَ لَهُ» «هر کس دور زمینی را محدود کند، بر آن زمین اولویت خواهد داشت». این روایت از طریق عامه و خاصه وارد شده و مورد عمل هر دو دسته است. سه) رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): «مَنْ أَحْیَا مَوَاتًا مِنَ الْأَرْضِ فِی غَیْرِ حَقِّ مُسْلِمٍ فَهُوَ لَهُ» «هر کس زمین مرده‌ای را که متعلق حق مسلمانی نیست آباد سازد، آن زمین برای او است.» ۸. ۲ - قواعد سبق و احیای موات برای مشروعیت حق تحجیر ، می‌توان به دو قاعده سبق و احیای موات نیز تمسک کرد، با این بیان که هرگاه شخصی محدوده زمینی را به قصد آباد کردن سنگ‌چین کند، به استناد قاعده سبق حق اولویت خواهد یافت. همچنین به استناد قاعده « من احیی ارضا میتة فهی له » حق اولویت خواهد داشت، چرا که هر چند هنوز زمین را احیا نکرده تا مالک زمین شود، ولی چون مقدمات آن را به جای آورده، صرفا از حق اولویت احیا برخوردار است. ۸. ۳ - بنای عقلا عقلا اتفاق دارند که برای شخصی که دور قطعه زمینی را محدود کند، حق ایجاد می‌گردد و این بنا از سوی شارع مورد تایید قرار گرفته است. ۸. ۴ - اجماع در این که تحجیرکننده دارای حق می‌گردد، هیچ نظر مخالفی بین فقها وجود ندارد. اختلاف در این است که آیا تحجیر مفید ملک است یا حق که در ادامه به بررسی این مطلب می‌پردازیم. منبع: ج۱۷، کتاب احیاءالموات، ج۱۷، ص۳۲۶، باب۱، ح۳ · السنن الکبری، باب ۸ از احیاء موات، ج۶، ص۲۴۵ · السنن الکبری، باب ۸ از احیاء موات، ج۶، ص۲۳۶ · جواهر الکلام، ج۳۸، ص۷۴