قاعده المُتَنَجِّسُ لایُطَهِّر: مستند

عنوان قاعده در دلیلی عقلی یا نقلی نیامده است، بلکه از روایاتی گرفته شده که مفاد آنها عدم جواز استفاده از مایعات نجس است و نیز اجماعات ادعا شده در آن موارد است. بعضی در ادلۀ قاعده خدشه کرده و آن را فاقد دلیل دانسته‌اند، زیرا دلیلی، خواه نصّ یا اجماع بر مفاد قاعده وجود ندارد، چنان‌که استقرا در موارد جزئی نیز برای اثبات مضمون کلی قاعده ثمربخش نیست، زیرا بعضی مطهِّرات به طهارت و نجاست متصف نمی‌شوند، مانند خورشید و کم شدن دو سوم از آب انگور . بعضی مطهِّرات نیز نجس شدن آنها در حال تطهیر معلوم است، مانند زمین، خاک و سنگ استنجا، چنان‌که بعضی دیگر نجس نشدنشان روشن است، مانند آب کثیر ، جاری و آب استنجا و دیگر مطهِّرات محل نزاع است. بنابراین، تتبع و استقرا در این موارد بدون وجود دلیل خاص تعبدی، فایده‌ای ندارد. منبع: جواهر الکلام، ج۱، ص۳۴۳ · مصباح الفقیه، ج۱، ص۳۱۴