قاعده انحلال عقود: موارد تطبیق

قاعدۀ انحلال - چنان که گذشت - در همۀ عقود و ایقاعات جاری می‌شود. اینک نمونه‌هایی از موارد تطبیق قاعده در دو حوزۀ عقود و ایقاعات بیان می‌شود. ۴. ۱ - عقود نمونه‌هایی از موارد تطبیق قاعده در عقود بیان می‌شود. ۴.۱. ۱ - بیع هر گاه کسی خانه‌اش را بفروشد، سپس معلوم شود نصف مشاع یا قطعه‌ای معیّن از آن مال دیگری است، معامله نسبت به نصف یا قطعۀ فروشنده، صحیح خواهد بود. در این صورت عقد بیع به دو عقد منحل می‌شود: یکی نسبت به نصف مشاع یا قطعه‌ای معیّن که مال دیگری است و دیگری نسبت به نصف یا قطعه‌ای که مال فروشنده است. عقد نخست متوقف بر اجازۀ مالک م. ب. و در صورت اجازه ندادن باطل خواهد بود، اما عقد دوم صحیح است. البته در صورت اجازه ندادن و باطل شدن عقد نخست، حقّ خیار تبعّض صفقه برای خریدار محفوظ است. ۴.۱. ۲ - اجاره و عاریه همچنین است اگر کسی مال خود و دیگری را در یک عقد، اجاره یا عاریه دهد. سایر عقود نیز همین حکم را دارند. ۴.۱. ۳ - وقف اگر کسی خانه‌ای را که به طور مشاع با دیگری شریک است، وقف کند، بدون آنکه از شرکا اجازه بگیرد - بنابر قول به صحّت وقف مشاع - انحلال صورت می‌گیرد و وقف نسبت به سهم واقف صحیح خواهد بود. ۴. ۲ - ایقاعات اگر مردی دو همسرش را با یک صیغۀ طلاق، طلاق دهد، در صورتی که یکی از دو همسر واجد شرایط طلاق و دیگری غیر واجد شرایط باشد، یک طلاق به دو طلاق منحل می‌شود و در نتیجه یکی صحیح و دیگری باطل خواهد بود. همچنین است سایر ایقاعات. منبع: القواعد الفقهیة، ج۳، ص۱۷۱ · القواعد الفقهیة، ج۳، ص۱۷۱ - ۱۷۲ · القواعد الفقهیة، ج۳، ص۱۷۴