قاعده تأسی (فقه سیاسی): تخصیص‌های قاعده اشتراک تکلیف

هر قاعده‌اى هرچند کلى، بى‌شک انعطاف‌پذیر و قابل تخصیص است، قاعده اشتراک در تکلیف نیز در مواردى مانند: احکام خاص مردان و تکالیف ویژه بانوان تخصیص خورده است و این تبعیض به دلیل خاصى که در مورد هر کدام از آن‌ها وجود دارد، روا تلقى مى‌شود، مانند: الف - تفاوت زن و مرد در احکام حقوقى و کیفرى از قبیل ارث، شهادت، دیات؛ ب - تفاوت زن و مرد در برخى از تکالیف عمومى چون جهاد ، ارتداد، امامت ، پوشش. هر کدام از این موارد دلیل و توجیه خاصى دارد اما لازم است به یک نکته عام اشاره شود که تفاوت بین زن و مرد در این موارد نه به خاطر امتیاز جنسى زن یا مرد است و نه به علت نادیده گرفتن مشترکات بین آن دو است بلکه علت اصلى آن رعایت میزان توانمندى و یا ارفاق و در نهایت به دلیل امتنان و حفظ مصالح کلى جامعه است.