قاعده تعلیق اجرا — سوم واخواهی

واخواهی خارج از مهلت به ادعای آگاه نشدن از مفاد حکم و اثر آن بر اجرای ۹۸۲. گفته شد که م. ع. غایب برای واخواهی باید دادخواست و اخواهی را در مهلت مقرر بسته به مورد بیست روز یا دو ماه پس از تاریخ ابلاغ حکم غیابی به دفتر دادگاه صادر کننده حکم غیابی تسلیم کند؛ تفاوتی نمی نماید که حکم ابلاغ واقعی یا قانونی شده باشد. در حقیقت به موجب تبصره ۱ ماده ۳۰۶ ق.ج. چنانچه ابلاغ واقعی به شخص م. ع. میسر نباشد و ابلاغ قانونی به عمل آید، آن ابلاغ معتبر بوده و حکم غیابی پس از انقضای مهلت قانونی و قطعی شدن به موقع اجرا گذارده خواهد شد... پس چنانچه حکم غیابی قابل تجدید نظر نباشد با سپری شدن مهلت واخواهی و قطعی شدن حکم غیابی حکم لازم الاجرا شده و به درخواست محکوم له دستور اجرای آن صادر می شود. با این همه قانونگذار در بخش دوم همان تبصره ۱ مقرر میدارد ... در صورتی که حکم ابلاغ واقعی نشده باشد و م. ع. مدعی عدم اطلاع از مفاد رأی باشد می تواند دادخواست و اخواهی به دادگاه صادر کننده حکم غیابی تقدیم دارد. دادگاه بدواً خارج از نوبت در این مورد رسیدگی نموده قرار رد یا قبول دادخواست را صادر می کند. قرار قبول دادخواست مانع اجرای حکم خواهد بود و اخواهی خارج از مهلت به این علت و صدور قرار قبول دادخواست و اخواهی معمولاً در زمانی روی می دهد که حکم غیابی، پس از ابلاغ قانونی و قطعی شدن آن به درخواست محکوم له به موقع اجرا گذاشته شده است. در این صورت به تعبیر تبصره ۱ ماه ۳۰۶ ق. ج، قرار قبول دادخواست و اخواهی ... مانع اجرای حکم خواهد بود. ۹۸۳ همانگونه که بررسی گردید نک ش. ۹۷۷ به بعد) به موجب ماده ۳۰۶ ق.ج. در صورت قرار قبول دادخواست و اخواهی خارج از مهلت که با پذیرش ادعای عذر موجه واخواه صادر میشود اجرای حکم متوقف میشود؛ در حالی که به موجب تبصره ۱ همان ماده قرار قبول دادخواست و اخواهی که با پذیرش ادعای عدم اطلاع از مفاد حکم صادر می شود مانع اجرای حکم میشود. پس برای دو نهاد همسان قانونگذار، دو اثر ناهمسان یا دست کم دو اصطلاح ناهمسان به کار برده است. باید پذیرفت که بخش یاد شده ماده ۳۰۶ درست تنظیم گردیده و بنابراین چنانچه حکم غیابی در حال اجرا باشد و قرار قبول دادخواست و اخواهی صادر شود اجرا باید تا روشن شدن نتیجة واخواهی متوقف شود. پس در تنظیم آن بخش از تبصره ۱ ماه ۳۰۶ ق.ج. که صدور قرار 1 - سوال: اگر واخواهی پذیرفته شود آیا عملیات اجرایی اعاده می شود؟ . قبولی دادخواست و اخواهی را مانع اجرای حکم می داند مسامحه شده و می بایست همان اصطلاح توقیف اجرا» به کار می رفت. در اینجا نیز عملیات اجرایی در صورتی متوقف میشود که آغاز شده باشد و گرنه معلق میشود نک ش ۸۶۰ و ۸۶۱؛ از سوی دیگر چنانچه عملیات اجرایی مختومه شده باشد عملیاتی در جریان نیست تا متوقف ۹۸۴. شکل قرار توقیف عملیات اجرایی و آثار آن همان است که گفته شد نک ش. ۹۸۵ اگرچه در قانون تصریح نشده، اما باید پذیرفت که چنانچه حکم غیابی به م. ع. غایب ابلاغ قانونی شده باشد و او مدعی آگاه نشدن از مفاد حکم باشد و در مهلت مقرر بسته به مورد بیست روز با دو ماه از تاریخ آگاه شدن از مفاد حکم) واخواهی ننماید و پس از سپری شدن مهلت واخواهی در مهلت تجدید نظر خواهی دادخواست تجدید نظر دهد، اگر دادگاه ادعای او را پذیرفت قرار قبول دادخواست تجدیدنظر صادر می نماید؛ در این صورت نیز اگر عملیات اجرایی آغاز نشده باشد، اجرا معلق می شود نک ش. ۸۶۰ و ۶۱) و اگر آغاز شده و به پایان نرسیده باشد متوقف می شود. نک ش. (۸۶۲) سایر موضوعات همان است که گفته شد. سوم واخواهی، در مهلت تجدیدنظر خواهی و اثر آن بر اجرای حکم ۸۶. م. ع. غایب برای شکایت از حکم غیابی معمولاً در مهلت مقرر (بسته به مورد بیست روز یا دو ماه از تاریخ ابلاغ حکم غیابی دادخواست و اخواهی می دهد. اما چنانچه حکم غیابی قابل تجدید نظر نیز باشد، گاه م. ع. غایب در مهلت، واخواهی نمی نماید و پس از سپری شدن مهلت واخواهی در مهلت تجدید نظر دادخواست تجدیدنظر میدهد؛ در این صورت آثار تجدیدنظر خواهی نسبت به حکم غیابی با آثار تجدید نظر خواهی نسبت به حکم حضوری در پیوند با اجراء یکسان است. اما پرسش این است که چنانچه م. ع. غایب در مهلت یاد شده، دادخواست و اخواهی ندهد اما پس از سپری شدن مهلت و اخواهی در مهلت تجدیدنظر دادخواست و اخواهی دهد تکلیف دادگاه چیست؟ تبصره ۳ ماده ۳۰۶ ق ج، در پاسخ مقرر می دارد تقدیم دادخواست نظریه ب. ت. ب. اینکه با صدور قرار قبولی و اخواهی اجرای حکم متوقف می شود چنانچه اقدامانی در مرحله اجرا انجام شده باشد از جمله توقیف مال برای وصول محکوم به تا صدور حکم نهایی باقی می ماند زیرا در واخواهی فقط اجرا متوقف می شود و عملیات اجرایی اعاده نمی شود ن. ما ح قد و شماره ۷/۱۵۴۷ - ۱۳۹۱۸۷/۳۱، مجموعه نظریه های مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه ۱۳۹۲ - ۱۳۹۲ ، منبع پیشین، ص ۴۴۲. خارج از مهلت یاد شده بدون عذر موجه قابل رسیدگی در مرحله تجدیدنظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله م. ب.. پس دادگاه باید دادخواستی را که م. ع. غایب با عنوان و اخواهی، اما پس از مهلت واخواهی داده تجدید نظر خواهی تلقی نماید و برابر مقررات تجدیدنظر با آن رفتار کند؛ یعنی از جمله اگر در مهلت تجدیدنظر تقدیم شده باشد برابر مقررات تجدیدنظر مقدمات رسیدگی دادگاه تجدیدنظر به آن را فراهم نماید. اثر این تجدیدنظر خواهی اگر در مهلت انجام شده باشد نیز مانند تجدید نظر خواهی در مهلت نسبت به حکم حضوری است نک (۹۹۱ به بعد).