قاعده تلف در زمان خیار (قواعد فقه)

قاعده تلف در زمان خیار یا قاعدهٔ التلف فی زمن الخیار ممّن لا خیار له از قواعد مهم فقه معاملات است که به ضمان تلف مبیع در دورهٔ خیار می‌پردازد. با وجود پذیرش انتقال مالکیت به مجرد عقد در فقه امامیه ، در فرض تلف مبیع پس از قبض و پیش از انقضای خیار مختص، ضمان بر عهدهٔ طرف فاقد خیار قرار می‌گیرد. مستند این حکم روایات باب خیار، به‌ویژه در خیار حیوان ، و نیز شهرت فقهی میان فقهاست که از آن قاعده‌ای فقهی دربارهٔ ضمان معاوضی در زمان خیار استنباط شده است. در تحلیل مفاد قاعده، قلمرو آن به بیع ، مبیع عین معین، تحقق قبض و وجود خیار زمانی مانند خیار مجلس ، حیوان و شرط محدود دانسته شده است. در صورت تلف مبیع در مدت خیار مختص به مشتری ، ضمان بر عهدهٔ بایع قرار گرفته و عقد به حکم قانون منفسخ می‌شود. قانون مدنی ایران نیز با پذیرش این مبنا در مادهٔ ۴۵۳، ضمان تلف مبیع در زمان خیار مشتری را بر عهدهٔ بایع دانسته است.