قاعده تلف در زمان خیار (قواعد فقه): رابطه ضمان معاوضی و تسلیم مبیع

در ابتدا ممکن است این سؤال به نظر برسد که اگر به موجب قاعدهٔ تلف مبیع قبل از قبض، مسئولیت و ضمان بایع در تلف مبیع پیش از قبض، ناشی از ضمان معاوضی است و با انجام دادن تسلیم ، ضمان معاوضی منتقل می‌شود، بنابراین ضمان بایع نسبت به تلف آن پس از قبض بر چه پایه و اساس منطقی استوار است؟ آیا اعتقاد به چنین حکمی ناشی از تفکر توقف انتقال ملکیت بر انقضای مدت خیار است، یا اینکه ضمان بایع ادامهٔ ضمان او تا پس از قبض و قبل از انقضای موعد خیار محسوب می‌شود؟ زیرا به عقیدهٔ آنان قبل از انقضای خیار ملکیت هنوز به خریدار منتقل نشده است و خریدار علی‌رغم وقوع عقد نیز حق تصرف در مبیع را ندارد؛ و طبعاً تلف هم از مال بایع خواهد بود، ولی همان‌طور که گفتیم نظریهٔ مزبور، یعنی توقف انتقال مالکیت بر انقضای خیار در فقه متروک مانده و نظریهٔ مشهور خلاف آن است؛ لذا ضروری است که نخست به مبانی فقهی قاعده بپردازیم و سپس تحلیل و توجیه منطقی و حقوقی آن را بیان کنیم و ببینیم مشهور فقها که انتقال مالکیت را در بیع خیاری، همراه با عقد می‌دانند نه با انقضای خیار، به چه دلیل تلف در زمان خیار مشتری را از مال بایع محسوب نموده‌اند؟ منبع: جامع المدارک، ج۳، ص۱۷۹