قاعده حرمت تغریر جاهل: مفاد

تغریر از غرر به معنای خدعه و نیرنگ است. تغریر یعنی نیرنگ زدن، بنابراین، در معنای آن، جهل نیرنگ خورده نسبت به واقع نهفته است، چه اینکه با آگاهی وی از واقع، نیرنگ و فریب صدق نخواهد کرد. مقصود از جهل ، اعم از جهل به حکم و موضوع است. جهل به حکم، مانند فتوا دادن کسی که اهلیت آن را ندارد و مردم نیز نسبت به اهلیت نداشتن او جاهل‌اند. جهل به موضوع، مانند آنکه میزبان غذایی نجس را - بدون آگاهی میهمان از نجاست آن - جلو میهمان بگذارد و او آن را بخورد یا فروشنده روغن نجس را به کسی که از نجاست آن اطلاع ندارد، بفروشد. بدون شک، تغریر جاهل در احکام حرام است. در موضوعات نیز بنابر دیدگاه بسیاری از فقها حرام م. ب.. برخی مناسب برای عنوان قاعده را خصوص جهل به موضوع دانسته‌اند، زیرا در وجوب اعلام جاهل به حکم بحثی نیست. تفاوت قاعدۀ یاد شده با قاعده تسبیب به حرام این است که قاعده تسبیب، بنابر نظر کسانی که قاعده را شامل هم موارد جهل و هم موارد علم مرتکب شونده به حرمت عمل می‌دانند، اعم از قاعدۀ تغریر خواهد بود، چه اینکه این قاعده به مواردی اختصاص دارد که فاعل، جاهل به حکم یا موضوع م. ب.. منبع: انوار الفقاهة (التجارة)، ص۸۷ · کتاب المکاسب، ج۱، ص۷۳-۷۴