قاعده شروط (قواعد فقه): مبانی فقهی

قرآن و روایات بر لزوم وفای به عهد ، عقد و شرط تأکید دارند، مشروط بر اینکه مخالف کتاب خدا نباشند. ۲. ۱ - کتاب به موجب آیۀ شریفه ( اَوْفُوا بِالْعُقُودِ ) وفا به همه عقود، مورد امر و دستور الهی قرار گرفته است. آیات مربوط به وفای به عهد نظیر... ( وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ اِذٰا عٰاهَدُوا... ) (مؤمنان کسانی هستند که به عهد خود وفا می‌کنند.) ( وَ الَّذِینَ هُمْ لِاَمٰانٰاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رٰاعُونَ ) (آنان که ادای امانت و وفای به عهد را مراعات می‌کنند.) همان‌طور که حکم عهد و پیمان بندگان با خداوند را بیان می‌کند، پیمان‌های خصوصی میان مردم را نیز در برمی‌گیرد. ۲. ۲ - سنت اخبار و روایات متعددی مضمون «المؤمنون (المسلمون) عند شروطهم» را نقل کرده‌اند که به برخی از آنها اشاره می‌شود: ۱. عبدالله بن سنان از امام صادق (علیه‌السّلام) نقل کرده است که فرمودند: هر کس مخالف کتاب خدا شرط کند، مجاز نیست که انجام دادن آن را بخواهد و کسی که به آن ملتزم شده نیز لازم نیست به آن وفا کند. مسلمانان تا زمانی ملزم به وفای به شروط هستند که آن شروط موافق کتاب خدا باشد۔ ۲. زیرا: «المسلمون عند شروطهم الّا شرطا حرّم حلالا او احلّ حراما» ۴. روایت دعائم الاسلام از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و همچنین امام صادق (علیه‌السّلام) ۵. علاوه بر روایات فوق که به وسیله امامیه نقل شده، این مضمون در منابع اهل سنت نیز آمده است. منبع: رسائل، ص۳۵۱ · مکاسب، ج۵، ص۱۹ · منیة الطالب، ج۲، ص۱۳۱ · ج۱۲، ص۳۵۳ · مستدرک الوسائل، ج۱۳، ص۳۰۰ · ج۱۵، ص۳۰ · ج۱۵، ص۴۹ · شرح سیر الکبیر، ج۱، ص۲۷۸