قاعده صحت (فقه سیاسی): ادلّه‌ای بر عدم اعتماد مطلق بر ظاهر حال

۱. روایت عبداللّه بن سنان از امام صادق (علیه‌السلام) که فرمود: «لَا تَثِقَنَّ بِأَخِیکَ کُلَّ الثِّقَةِ فَإِنَّ صَرْعَةَ الِاسْتِرْسَالِ لَا تُسْتَقَالُ» (هرگز به برادرت اطمینان کامل نداشته باش. زیرا زمین خوردن کسى که تند راه مى‌رود، جبران ندارد.) ۲. ظاهر ادله قاعده «صحت» اعم از آیات، روایات، سیره، بناء عقلا و دلیل عقلى اختصاص قاعده به افعال صادره از دیگران است. ولى مفاد این کلام آن نیست که افعال خود را نمی‌توان به صحت حمل کرد. قاعده صحت و قاعده فراغ" name="_نسبت قاعده صحت و قاعده فراغ" title="نسبت قاعده صحت و قاعده فراغ" >۱۱. ۱ - نسبت قاعده صحت و قاعده فراغ زیرا قاعده فراغ در اثبات صحت اعمال شخص کافى است و نیازى به قاعده «صحت» در این مورد نخواهد بود. این سخن در صورتى قابل‌قبول است که مفاد قاعده فراغ اعم از عبادات و عقود و ایقاعات و همه اعمالى باشد که داراى آثار شرعى هستند. زیرا بنابراین مبنا در تصحیح عمل خود نیازى به قاعده «صحت» نخواهد بود. اما اگر مفاد قاعده فراغ اختصاص به عبادات داشته باشد، در زمینه اعمال مشکوک غیر عبادى خود دچار اشکال خواهیم بود. قاعده صحت در افعال خود" name="_امکان جریان قاعده صحت در افعال خود" title="امکان جریان قاعده صحت در افعال خود" >۱۱. ۲ - امکان جریان قاعده صحت در افعال خود اگر در مفاد سیره، بناء عقلا و دلیل عقلى که ادله عمده قاعده «صحت» محسوب مى‌شوند، دقت کنیم، تفاوتى بین اعمال غیر و افعال خود نخواهیم یافت، بلکه مى‌توان جریان قاعده «صحت» در افعال خود را آسان‌تر از جریان قاعده در مورد اعمال دیگران محسوب داشت. در حمل فعل خود بر «صحت» مطرح نیست و قاعده «صحت» در مورد افعال خود از این نظر با اشکال کمترى مواجه است. منبع: تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشّریعة، ج۱۲، ص۱۴۷ · تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشّریعة، ج۱۹، ص۸۷ · فقه سیاسی، ج۷، ص۶۸۳-۶۸۴