قاعده عدم ضَمان امین: مفاد

مقصود از ضمان در قاعدۀ یاد شده، جبران خسارت • با پرداخت مثل آنچه تلف شده • و در صورت عدم امکان مثل ، قیمت آن از سوی امین م. ب.. مقصود از امین کسی است که مال دیگری را با اذن مالک یا کسی که در حکم مالک است، مانند وکیل و ولیّ و یا خدای تعالی در دست دارد. مقصود از تعدی، انجام دادن کاری است که به مال امانتی زیان می‌زند، مانند اینکه غذای نامناسب به حیوان بدهد و حیوان بمیرد. و مقصود از تفریط ، کوتاهی در نگهداری امانت است، یعنی کاری را که موجب حفظ امانت است ترک کند، مانند آنکه به حیوان غذا ندهد تا بمیرد. عنوان تعدی یا تفریط در دلیل شرعی به کار نرفته است، از این‌رو، منشا ثبوت ضمان در موارد تعدی یا تفریط، تحقق عنوان اتلاف مال دیگری است که سببی مستقل برای ضمان می‌باشد، زیرا کسی که کاری انجام داده که موجب تلف مال امانتی شده است، از دیدگاه عرف تلف کنندۀ آن مال به شمار می‌رود. همچنین است اگر کوتاهی کرده باشد. آیا شرط کردن ضمان امین، حتی در صورت عدم تعدی یا تفریط، صحیح است یا نه‌؟ مسئله محل اختلاف است، مگر مواردی که استثنا شده است، مانند عاریه که شرط ضمان در آن صحیح م. ب.. حکم نقص پیدا کردن یا معیوب شدن مال امانتی، همچون حکم تلف آن است و امین جز در صورت تعدی یا تفریط ضامن نقص و عیب پدید آمده نیست. منبع: القواعد الفقهیه، ج۲، ص۱۲-۱۵ · القواعد الفقهیه، ج۲، ص۱۴-۱۵ · القواعد الفقهیة، ج۲، ص۲۷۴-۲۷۵ · القواعد الفقهیة، ج۲، ص۲۷۹