قاعده قَبول قول مَن لایُعلَمُ الامرُ الاّ مِن قِبَلِه: مفاد

اصل بر عدم پذیرش سخن مدّعی بدون بیّنه است، اما بر اساس قاعدۀ یادشده، چنانچه کسی مدعی چیزی باشد که اطلاع بر آن جز از ناحیۀ وی حاصل نمی‌شود، بدین‌معنا که فردی دیگر نمی‌تواند بر آن مطلع شود تا به نفع مدعی شهادت دهد، سخن مدعی بدون بیّنه پذیرفته می‌شود، مانند گفتۀ زن در عادت بودن یا نبودن، عدّه ، شوهر داشتن یا نداشتن و نیز گفتۀ مالک در پرداخت زکات و خمس . در این‌گونه موارد، سخن فرد، بدون درخواست بیّنه از وی پذیرفته می‌شود. آیا در قبول ادعای مدعی، سوگند یاد کردن وی بر ادعای خود شرط است یا نه‌؟ مواردی که دلیلی خاص بر تصدیق ادعای او بدون قسم وجود داشته باشد و نیز مواردی که نسبت به ادعای مدعی منکری وجود نداشته باشد، قول او بدون قسم پذیرفته است. در غیر این موارد، قبول قول مدعی پس از سوگند خوردن پذیرفته می‌شود. برخی، معیار در پذیرش قول مدعی بدون بیّنه و قسم را این‌گونه بیان کرده‌اند: حقی که بین خدا و بنده وجود دارد و تنها از جانب او دانسته می‌شود و در آن، زیانی متوجه دیگری نیست. منبع: العناوین الفقهیه، ج۲، ص۶۱۸ · الحدائق الناضره، ج۱، ص۱۵۸ · ج۱۳، ص۵۰۰