قاعده ما غَلَبَ اللّٰهُ عَلَیه

قاعدۀ ما غَلَبَ اللّٰهُ عَلَیه از قواعد فقهی به معنای اینکه هر چیزی که خداوند مکلّف را در آن بی‌اختیار کند و مکلف عذری دارد که به سوء اختیارش نیست، مانند بیهوشی ، خواب و بیماری ، خداوند به پذیرش عذر بنده سزاوارتر است. قاعدۀ یاد شده از قواعد امتنانی است و منشا کاربرد آن در کلمات فقها روایاتی با همین مضمون است، از جمله: «کلّ ما غَلَبَ اللّٰهُ عَلیهِ فَهُوَ اوْلیٰ بالعُذرِ» «هر آنچه را که خداوند، بنده را در آن بی‌اختیار کرده باشد، پس او به پذیرش عذر از بنده سزاوارتر است». در برخی از این روایات، به قاعده بودن آن نیز با این تعبیر اشاره شده است: «این بابی از علم است که از آن هزار باب علم گشوده می‌شود». منبع: مهذب الاحکام، ج۴، ص۳۸۶ · وسائل الشیعه، ج۸، ص۲۵۹-۲۶۱ · وسائل الشیعه، ج۸، ص۲۶۰