قاعده ما غَلَبَ اللّٰهُ عَلَیه: موارد تطبیق

مقتضای این قاعده در عبادات ، عدم وجوب تدارک و قضای عبادت فوت شده است. ۲. ۱ - طهارت مکلف باید خود وضو بگیرد و وضو دادن او صحیح و جایز نیست، اما در صورت اضطرار صحیح م. ب.. بر صحّت آن به ادله‌ای از جمله این قاعده استناد شده است. ۲. ۲ - صلات کسی که در همه وقت نماز بیهوش بوده است، به قول مشهور ، قضای نماز فوت شده بر او واجب نیست، بلکه بر آن ادعای اجماع شده است. بر این حکم به قاعدۀ یاد شده استدلال کرده‌اند. کسی که بر اثر بیماری نمی‌تواند طمانینه (آرام بودن) در نماز را رعایت کند، به دلیل قاعده یاد شده، رعایت طمانینه از او ساقط است. کسی که توانایی گرفتن وضو و تیمم را ندارد، به قول برخی، ادا و نیز قضای نماز بر او واجب نیست. دلیل آن، قاعدۀ ماغلب اللّٰه علیه است. ۲. ۳ - صوم به قول مشهور، کسی که بر اثر بیهوشی، روزۀ ماه رمضان از او فوت شده است، قضای آن بر او واجب نیست. بر این حکم به ادله‌ای از جمله، قاعدۀ یاد شده استناد شده است. کسی که در ماه رمضان به سبب بیماری نتوانسته روزه بگیرد، در صورتی که بیماری‌اش تا ماه رمضان آینده استمرار یابد، بنابر قول مشهور، قضای روزه ماه رمضان گذشته از او ساقط و تنها کفّاره بر او واجب است. بر این حکم، به قاعدۀ ماغلب اللّٰه علیه نیز استناد کرده‌اند. روزه‌داری که از روی سهو ، عملی را که موجب افطار روزه می‌شود، انجام داده - مانند آنکه چیزی خورده یا آشامیده است - به دلیل عموم قاعده یاد شده، روزه‌اش باطل نمی‌شود. در موارد وجوب پی در پی گرفتن روزه، مانند وجوب دو ماه روزه به جهت کفّاره که ۳۱ روز آن باید پی در پی گرفته شود، اگر در اثنای ۳۱ روز، از روی عذری، چون حیض افطار کند، این افطار ضرری به روزه‌های گرفته شده نمی‌رساند و پس از برطرف شدن عذر ادامۀ روزه را می‌گیرد. بر این حکم به قاعدۀ فوق استناد شده است. ۲. ۴ - نکاح نظر و لمس کردن هر یک از زن و مرد ، دیگری را هنگام ضرورت، مانند مقام معالجه، جایز است. بر جواز به قاعدۀ یاد شده استناد شده است. ۲. ۵ - اطعمه و اشربه آنچه خوردن یا آشامیدن آن در حال اختیار حرام است، در حال اضطرار حلال می‌شود. بر حلّیت، به قاعدۀ ما غلب اللّٰه علیه استناد کرده‌اند. منبع: مصابیح الظلام، ج۹، ص۳۷۱ · جواهر الکلام، ج۲، ص۳۱۳ · جواهر الکلام، ج۱۳، ص۴ · الحدائق الناضره، ج۸، ص۲۴۳ · مفتاح الکرامة، ج۳، ص۳۸۰ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۱۲ · الحدائق الناضره، ج۱۳، ص۳۰۱-۳۰۵ · کتاب الصوم، ص۸۰ · ج۲، ص۷۲۰-۷۲۱ · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۸۷ · جواهر الکلام، ج۳۶، ص۴۲۴-۴۲۵