قاعده و صور تعیین داور — داور می تواند به یکی از طرق

تعیین داور چه در ابتدا و چه بعد از اختلاف لازمه تحقق قصد طرفین برای حل و فصل اختلاف در خارج از دادگستری است. اما گاه همین امر یکی از مسایل مهم در روابط ۴۰۲ در ماده ۴۷۳ قانون آمده است: چنانچه داور پس از قبول داوری بدون عذر موجه از قبیل مسافرت بیماری و امثال آن در جلسات داوری حاضر نشده یا استعفا دهد و یا از دادن رأی امتناع نماید، علاوه بر جبران خسارات وارده تا پنج سال از حق انتخاب شدن به داوری محروم خواهد بود. آیا عبارت بدون عذر موجه می تواند زمینه ساز نظریه سوء استفاده از حق باشد؟ آیا عبارت پس از قبول داوری به این معنا است که بعد از پذیرش داوری تخلف از آن به معنای نقض عهد و از اسباب مسئولیت قراردادی می باشد؟ طرفین شده و از نقش مقدمه به یک درخواست یا دعوایی تمام عیار تبدیل می شود که رسیدگی به آن وقت قابل توجهی را از طرفین می گیرد و روشن است که اگر طرفین در مقدمه اختلاف داشته باشند. در نتیجه ی حاصل آمده از این انتخاب نیز اختلاف را دنبال می کنند. بنابراین بهتر است طرفین در قرارداد خود داور را با اخذ قبولی او تعیین نمایند و برای اطمینان از اینکه در آینده داوری میکند، داوران دیگری را نیز به صورت علی البدل معین نمایند تا با امتناع یا ناتوانی یا ممنوعیت از داوری نفر اول نفرات بعدی به ترتیب دخالت نمایند و ضرورتی به طرح درخواست و حضور در دادگاه نباشد. میتوان گفت قواعدی که برای تعیین داور در قانون ذکر شده است برای به دست آوردن راه حل قانونی و قضایی مربوط کافی است و ابهام چندانی ندارند و در عمل نیز کمتر مسأله ی مبهمی تحقق می باید بنابراین با این نگاه به بررسی رویه قضایی می پردازیم و در کنار آرایی که نقل میشود نکات لازم نیز تذکر داده خواهد شد. مانند مسایل دیگر داوری در اینجا هم باید گفت که تمام قواعد مربوط به تعیین داور باید به اراده طرفین بازگردد حتی در جایی که دادگاه یا شخص ثالث دخالت میکند در واقع اراده ی صریح یا ضمنی طرفین باید مورد توجه بوده و تصمیم شخص ثالث یا دادگاه بدل تصمیم طرفین باشد. بنابراین دادگاه و شخص ثالث دیگر، باید در تصمیم خود، رعایت بی طرفی، استقلال شرایط قراردادی طرفین و سایر جهات را داشته باشد و از این حیث، فرقی بین دادگاه و شخص دیگر وجود ندارد. داور می تواند به یکی از طرق زیر تعیین شود ۱ تعیین توسط طرفین که می تواند قبل یا بعد از اختلاف باشد ۲- تعیین توسط ی. ا. ط. به این صورت که طرفین داور منتخب توسط یکی از آنها را می پذیرند که این انتخاب لزوماً باید قبل از اختلاف باشد؛ ۲۰۴ ۳- تعیین توسط شخص ثالث که باید مشخصات این شخص را تصریح نمایند، در غیر این صورت با دو مجهول مواجه خواهیم بود و دادگاه نیز نمی تواند به جای طرفین یا ثالث مجهول دخالت نموده و داور را تعیین کند؛ ۴-۲۰۵- تعیین توسط دادگاه یا سازمان ۴۰۳ - به همین دلیل شخص ثالث نیز در تعیین داور همانند دادگاه باید مفاد ماده ۴۶۹ قانون را رعایت نماید اما مأخوذ به استقراع از میان دو برابر داوران نیست. شمس، دکتر … مدنی، جلد سوم، ص ۵۳۶ ۴۰۴ - نویسنده در صحت چنین توافقی نیز تردید دارد. ۴۰۵ - ماده ۴۶۰ قانون مقرر میدارد در مواردی که مقرر گردیده است حل اختلاف به یک نفر داور ارجاع شود و طرفین نخواهند یا نتوانند در انتخاب داور تراضی نمایند و نیز در صورتی که داور ی. ا. ط. فوت شود یا استعفا دهد و طرف نامبرده نخواهد جانشین او را معین کند و یا در هر موردی که انتخاب داور به شخص ثالث واگذار شده و آن شخص از تعیین داور امتناع نماید یا تعیین داور از طرف او معینی که وظیفه ی داوری انجام می دهد مانند مرکز داوری اتاق ایران - وضعیت دیگری نیز وجود دارد: طرفین هیچ یک از این طرق را پیش بینی نمیکنند و با توافق به اصل داوری در خصوص داور سکوت میکنند. در اینجا نیز ابتدا ممکن است یکی از طرق مذکور را برگزینند و اگر توافقی نشد، دادگاه دخالت میکند. ماده ۴۵۹ قانون در این مورد مقرر میدارد: در مواردی که طرفین معامله یا قرارداد متعهد به معرفی داور شده ولی داور یا داوران خود را معین نکرده باشند و در موقع بروز اختلاف نخواهند و یا نتوانند در معرفی داور اختصاصی خود اقدام و یا در تعیین داور ثالث تراضی نمایند و تعیین داور به دادگاه یا شخص ثالث نیز محول نشده باشد یک طرف میتواند داور خود را معین کرده به وسیله اظهارنامه رسمی به طرف مقابل معرفی و درخواست تعیین داور نماید و یا نسبت به تعیین داور ثالث تراضی کند. در این صورت طرف مقابل مکلف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه داور خود را معرفی نماید. هرگاه تا انقضای مدت یاد شده اقدام نشود، ذی نفع میتواند حسب مورد برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند. ب. ت. ب. صور تعیین داور اهم مسایلی که بررسی خواهیم نمود عبارتند از: محدوده ی دخالت دادگاه در تعیین داور و ارکان داوری مانند مدت آن تعیین و تغییر داور توسط طرفین مقدمات درخواست قواعد دادرسی و تشریفات مربوط به تعیین داور و اعتراض به داور تعیین شده توسط دادگاه یا خود طرفین - محدوده آن مواد ۴۶۰، ۴۵۹ ۴۶۴ ۴۶۵، ۴۶۷، ۴۶۸ و ۴۷۱ قانون قواعد مربوط به دخالت دادگاه را در تعیین داور ان) در صورتی که طرفین در این خصوص اختلاف نظر داشته باشند. مشخص نموده است. اهم نکات قابل توجه عبارت است از: غیر ممکن باشد هر یک از طرفین می توانند با معرفی داور مورد نظر خود وسیله اظهارنامه از طرف مقابل درخواست نماید که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه نظر خود را در مورد داور واحد اعلام کند و یا حسب مورد در تعیین جانشین داور متوفی یا مستعفی یا داوری که انتخاب او وسیله ثالث متعذر گردیده اقدام نماید. در صورتی که با انقضای مهلت اقدامی به عمل نیاید برابر قسمت اخیر ماده قبل عمل خواهد شد. عبارت قانون نشان می دهد که شخص ثالث باید معین باشد تا در صورت امتناع او نوبت به دادگاه برسد. در فرض مورد نظر ما داوری منتفی و دادگاه صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. ۴۰۶ باید دانست که این مراجع نیز ثالث محسوب می شوند اما قواعد متفاوتی از ثالث عادی مانند شخص حقیقی دارند زیرا دادگاه نمی تواند از تعیین داور امتناع کند یا ناتوان شود؛ به نظر می رسد که مراکز داوری سازمانی نیز بر حسب انتظار مشروع از وظایف آنها حق امتناع ندارند اما اگر امتناع نمودند. ضمانت اجرای خاصی وجود ندارد.