قاعده وجوب دفع ضرر مُحتَمَل: موارد تطبیق

نمونه‌هایی از مواردی که به قاعدۀ یاد شده استناد شده عبارت است از: ۱. اجتهاد و تقلید : بر هر مکلفی واجب است در عبادات و معاملات خود، مجتهد یا مقلّد و یا محتاط باشد. از ادلۀ آن، قاعدۀ عقلی وجوب دفع ضرر محتمل است، چه اینکه در ترک هر سه وظیفه، احتمال زیان و عقوبت اخروی می‌رود. بنابراین، وجوب یکی از سه وظیفه علی البدل بر مکلف، وجوب عقلی خواهد بود. ۲. روزه : شرط صحّت و نیز وجوب روزه ماه رمضان ، نداشتن بیماری‌ای که روزه برای آن زیان دارد، می‌باشد، بنابراین، بر چنین بیماری روزه واجب نیست و چنانچه بگیرد، صحیح نخواهد بود. از ادلۀ این حکم، قاعدۀ وجوب دفع ضرر محتمل است. ۳. توبه : بر وجوب توبه از گناه ، بر ادله‌ای، از جمله قاعدۀ یاد شده استدلال شده است، زیرا در ترک توبه، احتمال کیفر و عقوبت اخروی می‌رود و دفع ضرر محتمل واجب است. بنابراین، توبه واجب خواهد بود. منبع: مستمسک العروه، ج۱، ص۶ · مصباح الهدی، ج۸، ص۳۰۳ · القواعد الفقهیه، ج۷، ص۳۳۳