قاعده ید (قواعد فقه): اعتبار ید در مورد اموال

همان طور که قبلا بیان شد حاکمیت و اعتبار ید در مورد اموال است و حتی روایتی که از حضرت صادق - علیه‌السّلام - نقل گردید در خصوص اموال مورد اختلاف داخل خانه بین زوجین است. اما عده‌ای، روایت حضرت صادق (علیه‌السّلام) را که فرموده‌اند: «من استولی علی شی ء منه فهو له» به غلط تعبیر می‌کنند و آن را ب. غ. اموال نیز تسری می‌دهند. برای این کار، آنان از اصل روایت کلمه «منه» را که اشاره به اشیای مورد اختلاف داخل منزل دارد حذف می‌کنند و حکم روایت را تعمیم می‌بخشند که عمل ناصحیحی است؛ زیرا «منه» تحقیقا در روایت موجود است و اسقاط آن به منظور فوق الذکر صحیح نیست. • نظر مشهور: به هر حال، این نظرها نادرست هستند و ید به مفهومی که گفته شد فقط اختصاص به اموال دارد و اعراض و نفوس را شامل نمی‌شود. ۲۰ - قاعده صحت ولی در مثال بالا وجود زن یا فرزند در منزل یکی از دو طرف، بنا به قاعده دیگری دلالت بر وجود رابطه و علقه زوجیت و بنوت می‌کند و آن، « قاعده صحت » است؛ یعنی چون اصل بر این است که مسلمان کار نامشروع نمی‌کند، وجود زن در خانه فرد را باید با جاری کردن این قاعده، قرینه بر وجود علقه زوجیت گرفت. ولی به نظر می‌رسد اشکالی بر نظر مذکور وارد است؛ زیرا هر چند اصل بر این است که مسلمان کار حرام و نامشروع نمی‌کند ولی این امر در مثال بالا ثابت نمی‌کند که زن با رابطه قانونی در منزل مرد است، چون امکان دارد رابطه از روی شبهه باشد. با این احوال، مسلم است که در مساله فوق الذکر قول مردی که زن در خانه او است تقدم دارد و اجماع فقها نیز بر این حکم تحقق یافته است. منبع: بلغة الفقیه، ج۳، ص۳۱۳