قاعده ید (مقاله‌دوم): مفاد

مفاد قاعدۀ ید که قاعده «اماریة الید» نیز بر آن اطلاق شده، این است که مالی که در دست کسی است و او در آن تصرف مالکانه می‌کند و بر آن تسلط دارد، این سلطه، نشانۀ ملکیت است، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. مقصود از ید در قاعده این نیست که چیزی حقیقتاً در دست کسی باشد، بلکه مقصود معنای عرفی آن است، یعنی بودن چیزی تحت اختیار و سلطۀ فرد، به گونه‌ای که بتواند در آن تصرفات مالکانه کند، مانند فروختن، اجاره و عاریه دادن. تحقق سلطۀ یاد شده در اشیای مختلف متفاوت است و ملاک در تحقق سلطه، عرف می‌باشد، مانند آنکه سلطه بر خانه به ساکن بودن در آن و بر مغازه به اشتغال به کسب در آن و بر زمین به کشت و کار در آن و بر چارپایان به بستن آنها در طویله یا سوار شدن م. ب.. تحت سلطه بودن اعم است از اینکه تحت سلطه خود فرد باشد یا تحت سلطه وکیل او، مانند مستاجر در اجاره و عامل در مضاربه . منبع: القواعد الفقهیة، ص۳۵۷ · عوائد الایام، ص۷۳۹-۷۴۱ · الفقه، القواعد الفقهیه، ص۱۲