قبر و برزخ: حقیقت قبر

واژه قبر در مدارک و منابع دینی در دو معنا به کار رفته است: ۱. مکانی که جسد میت در آن مدفون می‌گردد. روایات مربوط به احکام قبر و دفن میت که در کتابهای فقهی مورد بحث واقع می‌شوند، ناظر به این معنا می‌باشند، نیز در برخی از آیات همین معنا مراد است، چنان‌که خداوند درباره منافقان می‌فرماید: «و لا تصل علی احد منهم مات ابدا و لا تقم علی قبره...؛ هیچ گاه بر هیچ یک از مردگان آنان نماز نگذار و بر قبر او نایست». و نیز درباره پایان زندگی انسان می‌فرماید: «ثم اماته فاقبره؛ سپس او را می‌میرانده وارد قبر می‌کند». و دلیل این که این کار به خداوند نسبت داده شده، آن است که خداوند آنان را به این کار هدایت نموده است. نیز برخی گفته‌اند: مقصود این است که خداوند دستور داده است که مردگان را در قبر بگذارند. ولی وجه نخست با سیاق آیات که ناظر به تدبیر تکوینی خداوند در مورد انسان است نه تدبیر تشریعی او مناسب‌تر م. ب.. ۲. از آن حضرت از معنای برزخ سؤال شد، پاسخ داد: «مقصود قبر است از لحظه مرگ تا قیامت». منبع: توبه/سوره۹، آیه۸۴ · عبس/سوره۸۰، آیه۸ · المیزان، ج۲۰، ص۲۰۸۲۰۷ · خصال شیخ‌صدوق، باب خصال سه گانه، روایت ۹۱ · فروع‌کافی، دارالکتب الاسلامیه، ج۳، ص۲۴۲