قبر و برزخ: علل نگرانی از مرگ

یکی از عوامل نگرانی از مرگ که می‌توان آن را یک عامل طبیعی دانست، مفارقت و جدایی انسان از وابستگان و دوستان است. یکی دیگر از عوامل نگرانی مرگ برای کسانی‌که به حیات اخروی عقیده ندارند، این است که آنان چون مرگ را نشانه پایان حیات می‌دانند، از این‌رو آن را امری ناخوشایند می‌دانند؛ زیرا انسان به حیات همیشگی تمایل فطری دارد، و لذا هرچه را که با این تمایل ناسازگاری دارد، را نمی‌پسندد. عامل سوم که برای گناه‌کارانی که به حیات پس از مرگ و کیفرهای اخروی گناهان عقیده دارند، مطرح است، این است که چون آینده خود را توام با رنج و سختی می‌دانند، لذا از مرگ وحشت دارند. و سرانجام دلبستگی زیاد به مظاهر حیات دنیوی، عامل دیگری برای وحشت و نگرانی از مرگ م. ب.. اینک نمونه‌هایی از آیات و روایات را در این‌باره یادآور می‌شویم. قرآن کریم با اشاره به حالت اغماء و بی احساسی انسان در لحظه مرگ، یادآور می‌شود که انسان طبیعتا از آن گریزان است، چنان‌که می‌فرماید: «و جاءت سکرة الموت بالحق ذلک ما کنت منه تحید». هم‌چنین قرآن کریم در نکوهش قوم یهود می‌فرماید: «و لن یتمنوه ابدا بما قدمت ایدیهم و الله علیم بالظالمین». نیز فردی نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمد و گفت: چرا من مرگ را دوست ندارم؟ پیامبر فرمود: آیا ثروت داری: «الک مال؟» مرد گفت: آری. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: چیزی از آن‌را برای آخرت خود تدارک نموده‌ای: «فقد مته؟» مرد گفت: خیر. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: به همین جهت از مرگ بیزاری: «فمن ثم لا تحب الموت». منبع: ق/سوره۵۰، آیه۱۹ · بقره/سوره۲، آیه۹۴ · کلمات قصار، شماره ۱۵۰ · بحارالانوار، ج۶، ص۱۲۹ · بحار الانوار، ج۶، ص۱۲۷