قدم (فقه): احکام

به قول مشهور ، وقت نافلۀ ظهر از زوال آغاز می‌گردد و تا زمان رسیدن سایۀ انسان به‌اندازۀ دو قدم (دو هفتم شاخص) ادامه می‌یابد و نافلۀ عصر از زوال شروع می‌شود و تا زمان رسیدن سایه به‌اندازۀ چهار قدم (چهار هفتم شاخص) امتداد دارد. ۱. ۱ - طهارت کف پا و ته کفش با راه رفتن و یا کشیدن آن بر زمین با شرایطی پاک می‌شود. در راه رفتن، پیمودن مسافتی معیّن شرط نیست و مسمّای آن کفایت می‌کند، لیکن از بعضی قدما نقل شده که پیمودن پانزده گام شرط حصول طهارت است. برخی، پیمودن این مقدار را بنابر احتیاط ، لازم دانسته‌اند. ۱. ۲ - صلات فاصله‌ انداختن میان اذان و اقامه مستحب است. از چیزهایی که تحقق بخش این فاصله می‌باشد، یک گام پیش نهادن است. مستحب است پس از گام برداشتن دعای ماثور را بخواند. فاصلۀ میان ماموم و امام و نیز میان صف‌ها در نماز جماعت ، نباید بیشتر از یک گام متعارف باشد. جمعی حداکثر فاصله را به‌اندازۀ یک گام بلند دانسته‌اند، که به گفتۀ برخی، معادل تقریبی یک متر است. برخی، بالاتر بودن جایگاه امام از ماموم را افزون بر یک گام جایز ندانسته‌اند. ۱. ۴ - تجارت خیار مجلس با جدا شدن خریدار و فروشنده از همدیگر و ترک محل معامله منتفی می‌شود. مقصود از جدا شدن، جدایی عرفی است. برخی فاصله گرفتن به‌اندازۀ یک گام از محل به قصد جدایی را تحقق بخش جدایی عرفی دانسته‌اند. منبع: جواهر الکلام، ج۷، ص۱۷۰-۱۷۱ · العروة الوثقی، ج۱، ص۲۵۴ · العروة الوثقی، ج۲، ص۴۲۸ · العروة الوثقی، ج۳، ص۱۴۲ · ج۱، ص۲۲۰ · کشف اللثام، ج۶، ص۱۰۹ · جواهر الکلام، ج۲۳، ص۱۳