قرار دادگاه — حکم و در غیر این صورت قرار

تصمیم قضایی دیگری که دادگاه ها در طول دادرسی مدنی در خارج از جریان دادرسی، در خاتمه آن و یا در زمان اجرای رأی اتخاذ می نمایند قرار م. ب.. قرارها از حیث موارد استعمال به انواع و اقسام گسترده تر از احکام می باشند. این نوع تصمیم ممکن است همچون حکم دادگاه قاطع دعوا بوده و موجب مختومه شدن پرونده شود و بدین شکل پرونده را از ردیف آمار و موجودی خارج سازد و یا اینکه فاقد این ویژگی بوده و دادگاه به ناگزیر برای رسیدگی و جریان دعوا مبادرت به اتخاذ آن نماید. همچنین ممکن است قرار همچون حکم معطوف به ماهیت دعوا باشد اما قاطع دعوا نباشد و یا اینکه متعرض ماهیت دعوا نشده بلکه متوجه شکل دعوا باشد. به عبارتی فقط یکی از دو ویژگی حکم؛ قاطع دعوا بودن یا راجع به ماهیت دعوا بودن را دارا باشد. کاربرد گسترده قرار و تأثیر آن بر سرنوشت دعوا و وضع حقوقی متداعیین، شمس دکتر … صص ۲۰۱-۲۰۳. قانون گذار ناگزیر را به ضرورت ارائه ویژگی و تمایز آن از تصمیمات ماهوی نموده است. در ماده ۴۴۸ قانون موقتی اصول محاکمات حقوقی مصوب ۱۳۲۹ قمری و ماده ۲۳۷ قانون محاکمات آزمایشی آمده بود؛ رأی محکمه یا راجع به ماهیت دعوی است کلیتاً یا به بعضی مسائل که در حین رسیدگی به دعوی حادث و مطرح می شود: رأی محکمه در صورت اولی حکم و در صورت ثانوی قرار نامیده می شود. این تعریف ناقص است چه از یک طرف شرط ارتباط حکم به ماهیت دعوی مبهم است. حکم باید راجع به ماهیت دعوی و هم قاطع آن باشد. به علاوه دعوی قابل تجزیه است. ممکن است حکم در یک قسمت از آن صادر شده و بقیه تحت رسیدگی