قربانی‌: نکته

دوم از واجبات (در روز عید قربان): قربانی کردن است‌ و باید یکی از چهارپایان سه‌گانه: شتر و گاو و گوسفند باشد و گاومیش (جزء) گاو است و سایر حیوانات جایز نیست و افضل شتر، سپس گاو است. و یک قربانی از طرف دو نفر یا بیشتر به طور شریکی در حال اختیار، کفایت نمی‌کند، و در حال اضطرار ، کفایت آن اشکال دارد، پس احتیاط (واجب) آن است که هم شرکت باشد و هم روزه (بگیرند). ۴. ۱ - چیزهای معتبر در قربانی در قربانی چند چیز معتبر است: اول: سن است؛ پس در شتر داخل سال ششم شدن و در گاو بنابر احتیاط (واجب) داخل سال سوم شدن معتبر است و بز مانند گاو است، و در میش بنابر احتیاط (واجب) باید داخل سال دوم شده باشد. دوم: صحیح و سالم بودن؛ بنابراین بیمار کفایت نمی‌کند حتی بنابر احتیاط نباید کچلی داشته باشد. سوم: آن‌که خیلی بزرگسال نباشد. چهارم: آن‌که تام الاجزاء باشد؛ پس ناقص کفایت نمی‌کند، مانند خصیّ ، و آن حیوانی است که دو خایه آن را بیرون آورده باشند، و بنابر احتیاط (واجب) حیوانی که بیضه آن را کوبیده‌اند کفایت نمی‌کند، و نه حیوانی که در اصل خلقت بی‌خایه است و نه دم بریده و نه گوش بریده (کفایت نمی‌کند) و نباید شاخ داخلی‌اش شکسته باشد و حیوانی که شاخ بیرونی‌اش شکسته باشد اشکال ندارد. و بعید نیست که به حیوانی که در اصل خلقت گوش و شاخ ندارد اکتفا گردد و احتیاط (مستحب) خلاف آن است. و اگر کوری یا لنگی‌اش آشکار باشد بنابر اقوی کفایت نمی‌کند. و همچنین است بنابر احتیاط (واجب) اگر کوری و لنگی آن آشکار نباشد. و شکاف داشتن گوش و سوراخ داشتن آن مانعی ندارد و احتیاط مستحب آن است که به آن اکتفا نکند، چنان که احتیاط (واجب) آن است که به حیوانی که چشمش سفید شده باشد اکتفا نکند. پنجم: اینکه لاغر نباشد و همین‌که در کمرش پیه باشد کفایت می‌کند و احتیاط (مستحب) آن است که عرفاً لاغر نباشد. ۴. ۲ - اگر غیر از خصی یافت نشود اگر غیر از خصیّ پیدا نشود بعید نیست که به همان اکتفا شود، اگرچه احتیاط (مستحب) آن است که بین آن خصیّ و بین حیوانی که کامل است در ذیحجه همین سال جمع نماید، و اگر ممکن نشد در سال آینده، و یا بین حیوان ناقص و روزه جمع کند. و اگر حیوان ناقصی که خصیّ نیست پیدا کند احتیاط (واجب) آن است که بین آن و حیوانی که کامل است در بقیه ماه ذیحجه جمع نماید، و اگر ممکن نشد در سال آینده. و احتیاط کامل آن است که بین آن دو حیوان و روزه جمع کند. ۴. ۳ - مریض یا ناقص بودن قربانی اگر قربانی کند سپس معلوم شود که ناقص یا مریض بوده است حیوان دیگری واجب است. البته اگر خیال می‌کرد که چاق است سپس خلاف آن روشن شد کفایت می‌کند. و اگر خیال می‌کرد که لاغر است و به امید چاقی و به قصد قربت آن را قربانی کرد سپس معلوم شد که چاق بوده کفایت می‌کند. و اگر احتمال چاقی نمی‌داد یا احتمال آن را می‌داد ولی از روی بی‌مبالاتی و نه به امید انجام اطاعت خدا آن را ذبح کند کفایت نمی‌کند. و اگر اعتقاد داشته که لاغر است ولی چون حکم را نمی‌دانسته، آن را ذبح کند سپس خلاف آن معلوم شود (که لاغر نبوده است) احتیاط (واجب) آن است که اعاده کند. و اگر اعتقاد داشته که ناقص است و حکم را نمی‌دانسته و ذبح کرده است سپس خلاف آن معلوم شد، ظاهر این است که کفایت می‌کند. ۴. ۴ - بعد از رمی جمره عقبه روز عید بودن احتیاط (واجب) آن است که قربانی بعد از رمی جمره عقبه باشد، و احتیاط (واجب) آن است که از روز عید تاخیر نیفتد. و اگر به جهت عذر یا بدون آن تاخیر بیندازد احتیاط (واجب) آن است که در ایّام تشریق ذبح کند، وگرنه در بقیه ماه ذیحجه (قربانی نماید). و قربانی کردن از عبادات است که نیّت در آن همانند آن‌ها معتبر است. و در قربانی کردن، نیابت جایز است و نیّت را نایب می‌کند، و احتیاط (مستحب) آن است که منوب عنه هم نیّت نماید. و بنابر احتیاط (واجب) باید نایب شیعه باشد بلکه خالی از قوت نیست. و همچنین است در ذبح کفّاره‌ها. ۴. ۵ - شک در جامع شرایط بودن قربانی بعد از ذبح اگر بعد از ذبح شک کند که آیا جامع شرایط بوده یا نه، به شکّش اعتنا نمی‌کند. و اگر در صحت عمل نایب شک نماید، اعتنا نمی‌کند. و اگر شک کند که آیا نایب قربانی کرده یا نه، لازم است علم پیدا کند که ذبح کرده است و گمان کافی نیست. و اگر نایب بر خلاف آنچه شرع مقدس در اوصاف و یا در ذبح معیّن کرده عمل نماید پس اگر می‌دانسته و عمداً چنین کرده ضامن است و اعاده واجب است و اگر نمی‌دانسته یا از روی‌ فراموشی و بدون عمد چنین کرده، چنانچه برای کارش مزدی دریافت نموده بازهم ضامن است و اگر تبرّعاً اقدام کرده معلوم نیست که ضامن باشد، و در هر دو فرض مساله واجب است اعاده شود. ۴. ۶ - استحباب سه قسمت کرن قربانی مستحب است که قربانی سه قسمت شود: یک سوم آن را خودش بخورد، و یک سومش را صدقه بدهد، و یک سومش را هدیه نماید؛ و احتیاط (مستحب) آن است که چیزی از آن بخورد اگرچه واجب نیست. ۴. ۷ - عدم توانایی بر قربانی اگر توانایی بر قربانی نداشته باشد؛ به اینکه نه خود قربانی را داشته باشد و نه قیمت آن را، واجب است به جای آن، سه روز روزه در حج و هفت روز روزه بعد از مراجعت از حج بگیرد. و اگر بیش از نیازش از توشه‌های مسافرت نزدش باشد و بدون مشقّت بتواند آن را بفروشد واجب است که برای تهیه قربانی آن را بفروشد، ولی واجب نیست لباس‌هایش را بفروشد هر لباسی که باشد و اگر لباس اضافه‌اش را بفروشد واجب است که قربانی بخرد، و احتیاط (مستحب) آن است که روزه هم بگیرد. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۱، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، الثانی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۱، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۲، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۲، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۳، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۳، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۳، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۴، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج‌۱، ص۴۷۴، کتاب الحج، القول فی واجبات منی، مسالة۱۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق