قلع و قمع بنای غیر مجاز — از آن جا که این دعوی همیشه

همان گونه که از عنوان دعوی مشخص است، اگر متصرف بدون مجوز قانونی یا قراردادی اقداماتی مانند احداث بنا یا کاشتن درخت و زراعت در ملکی داشته باشد، شخص ذی نفع میتواند دادخواست قلع و قمع بنای غیر مجاز را تقدیم کند. خواهان در دعوای قلع و قمع کسی است که در ملک او به صورت غیر قانونی احداث بنا یا کاشت درخت شده است و شخصی که در ملک دیگری بنا احداث کرده و یا در درخت کاشته است خوانده محسوب میشود. از آن جا که این دعوی همیشه در مورد اموال غیر منقول حاصل میشود، لذا دعاوی قلع و قمع در دادگاه محل وقوع مال غیر منقول طرح میشود. عملیات اجرای حکم پس از قطعی شدن رأی شروع میشود و پس از صدور اجراییه واحد اجرا میتواند راساً نسبت به قلع و قمع بنا اقدام کند. (۱) امکان طرح دعاوی دیگری که ارتباط کامل با موضوع قلع و قمع دارند در این دادخواست وجود دارد. نظیر دعوای خلع ید و یا رفع تصرف عدوانی (۲) چنان چه این دعوی مستقل از خلع ید طرح شود، حتما باید بعد از خلع ید مطرح شود. بنابراین قبل از خلع ید، شنیده نمیشود. مگر در مواردی که ملک در تصرف خواهان باشد. ۳) در صورت صدور حکم کیفری مبنی بر محکومیت متصرف به رفع تصرف عدوانی، اگر در ملک مورد تصرف بنایی احداث شده و یا درختی کاشته شده باشد برای قلع و قمع بنا و یا درختان موجود در ملک باید دادخواست حقوقی قلع و قمع مطرح شود و امکان قلع و قمع به استناد حکم کیفری وجود ندارد. ( ۴) شخصی که زمین یا باغی را برای مدت معینی اجاره میکند که در آن زراعت و... کند، اگر ثالثی بدون اجازه ی او اقدام به کشت و زرع یا احداث بنا در عین مستأجره کند، مالک منافع مستأجر) میتواند از محکمه تقاضای قلع و قمع آن را کند. ( ۵) اگر خواهان اجازه ی احداث بنا یا غرس اشجار را داده باشد دیگر نمی تواند، قلع و قمع آن را بخواهد و صرفاً مستحق دریافت أجرت المثل است. ( ۶) اگر اعیان احداثی ناشی از حق زارعانه باشد نمیتوان قلع و قمع آن را از محکمه درخواست کرد. این دعوی منوط به داشتن سند مالکیت است و اگر خواهان، سند مالکیت عین و یا منافع ارایه دهد دعوی رد میشود. (۸) اگر برای دادگاه محرز شود فردی که ملک را متصرف شده است بدون سوء نیت و بر اثر اشتباه محاسباتی در ملک بنا ساخته و یا درخت غرس کرده و میزان ضرری که در نتیجه ی قلع و قمع به متصرف وارد میشود، بسیار بیشتر از ضرر مالک است در صورت موافقت متصرف به پرداخت قیمت زمین به مالک، دادگاه حکم به قلع و قمع مستحدثات نمی دهد؛ بلکه حکم به پرداخت قیمت زمین توسط متصرف و اصلاح سند، صادر میکند.