قلمرو دین: برنامه‌ برای تمام شؤون انسان

از سوی دیگر، دین بر تمام ابعاد فردی، اجتماعی، اقتصادی، خانوادگی و سیاسی زندگی انسان و تمام دوره‌های آن، دنیا و آخرت، حکومت دارد. دین هیچ بُعدی از ابعادِ انسان یا دوره‌ای از دوره‌های حیات او را مهمل نگذارده و فراموش نکرده است بلکه برای همه شؤون و دوره‌های حیات او ـ به منظور دستیابی وی به سعادت و نیکبختی دنیا و آخرت ـ حتی برای قبل از تولد ، در زمانی که جنین است و بلکه برای قبل از آن، برنامه‌های دقیق و تحسین برانگیزی دارد. می‌توان ادعا کرد که بشر در مسائلی نظیر بهداشت نیز وامدارِ انبیاست. انسان‌هایی که از تعالیم وحی و انبیای الهی فاصله گرفته‌اند از بهداشت فردی یا عمومی به همان میزان محروم بوده‌اند. به تاریخ بنگرید، زمان ساخته شدن نظافت خانه‌ها را در اروپا و کشورهای اسلامی با یکدیگر مقایسه کنید به چه نتیجه‌ای می‌رسید؟! بدین سان، قلمرو دین، گسترده است و به حوزه شخصی اختصاص ندارد. واضح است که این سخن بدین معنا نیست که قلمرو دین شامل حوزه طبیعت، تاریخ، علوم تجربی و معارف ریاضی و مانند آن می‌شود چرا که کتاب آسمانی، قرآن، یا احادیث معصومان (علیهم‌السّلام) کتاب هدایت است نه کتاب فرضیه‌های علوم تجربی، قوانین و فرمول‌های ریاضی؛ گو اینکه دین و ماثورات دینی سهم به سزایی در رشد علوم، شیوه‌های پژوهش، پیشرفت فرهنگ و بهداشت فردی و عمومی داشته‌اند؛ تاثیر ژرف آن را نمی‌توان انکار نمود بلکه می‌توان پاره‌ای از نظریات یقینی عملی را از متون دینی استفاده کرد. نظیر حرکت ستارگان: «و کل فی فلک یسبحون؛ و هر کدام از آنها در مسیر خود شناورند». برای مدرنیزه کردن صنعت و کشاورزی و پیشرفت در میدان‌های طبیعت، دین عنصر دست و پاگیری نیست بلکه می‌توان به اطمینان تصریح کرد علت عقب ماندگی مسلمین از کاروان علم تجربی جدایی و فاصله گرفتن از دین است. ...این ماجراجویان عقب افتادن خودشان را از ملل دنیا و بازماندن از تمدن امروزه فرهنگ اروپا را عقیده به دین و پیشوایان آن حساب می‌کنند و افسار گسیختگی و ترک مرام دینی را اسباب تعالی و تمدن می‌شمارند. منبع: یس/سوره۳۶، آیه۴۰ · کشف اسرار، مقدمه · صحیفه امام، ج۴، ص۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۱۵، ص۲۱۳-۲۱۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۵، ص۵۴۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۷، ص۲۸۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۳، ص۲۲۱-۲۲۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۴، ص۴۱۸-۴۱۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · دانشنامه امام خمینی، ج۵، ص۴۸۹، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰