. قول فرق دیگر اهل سنت — از نظر مالکیه (۳)

از نظر مالکیه، شافعیه، حنابله و ظاهریه (۲)، قسامه را ابتدا اولیای دم مقتول با ۵۰ سوگند انجام می دهند. چنانچه در حدیث سهل بن ابی چشمه که گذشت آمده است: «آیا ۵۰ قسم می خورید تا صاحب خون شناخته شود؟. بنابراین هر یک از اولیای دم بالغ و عاقل در مسجد بزرگ شهر بعد از نماز در اجتماع مردم مقابل قاضی و مدعی علیه سوگند می خورد که به خدایی که شریک ندارد فلانی به فلانی ضربه ای زد تا اینکه او مرد» یا «فلانی فلانی را کشت. البته شرط این است که قسم خورنده در ادعای خویش قاطع باشد. از نظر مالکیه (۳)، قسم باید متوالی باشد. بنابراین، در بین قسمها نباید فاصله ای باشد؛ زیرا سوگندهایی که متوالی است اثر خاصی دارد. نزد شافعی ها و حنبلی ها (۲) ترتیب در قسامه شرط نیست؛ زیرا قسم هایی که در قسامه اقامه میشود در ردیف دلیل است. بنابراین همان طور که دلایل را می توان با فاصله اقامه کرد مثل شهادت شهود که می توانند به طور متفرقه اقامه کنند، ادای سوگند از قسامه نیز با فاصله امکان پذیر است. اگر اولیای دم مقتول حاضر به قسامه نشوند، متهم میتواند ۵۰ قسم بخورد و تبرئه شود. مفاد قسمی که متهم می خورد چنین است: «به خدا من قاتل نیستم در قتل شرکت الزحیلی، الفقه الاسلامی و اهلته، ج ۶، ص ۴۰۵. ابن رشد اندلسی، بدایة المجتهد، ج ۲، ص ۴۲۱؛ خطیب شربینی، مغنی المحتاج، ج ۲، ص ۱۱۴؛ ابن قدامه