قول (فقه): موارد تطبیق

۱. ۱ - حکم تکلیفی قول به احکام پنج‌گانۀ تکلیفی قابل تقسیم است: واجب مانند امر به معروف و نهی از منکر ، مستحب ، همچون صلوات و دیگر اذکار، حرام مانند غیبت و تهمت ، مکروه از قبیل سخن گفتن در حال تخلی و مباح . ۱. ۲ - قول و سنّت گفتار معصومان (علیهم‌السّلام) از مصادیق سنّت به شمار می‌رود و بر همۀ مکلّفان حجّت است، خواه آن را مستقیم از معصوم (علیه‌السلام) بشنوند یا با واسطۀ راویان . در صورت وقوع تعارض بین قول و فعل معصوم (علیه‌السّلام)، به تصریح برخی، قول او مقدّم می‌شود. نقل قول معصوم (علیه‌السّلام) توسط راوی با وجود شرایط، همچون ثقه بودن، پذیرفته است و ردّ آن جایز نیست همچنین است نقل فتوای مرجع تقلید توسط فرد ثقه و مورد اطمینان. خبر دادن از موضوعاتی که آثار شرعی بر آنها مترتب است، مانند اِخبار از نجاست یا طهارت چیزی، با شرایطی پذیرفته است و آثار مربوط بر آن مترتب می‌شود. ۱. ۳ - قول و عقود و ایقاعات همۀ عقود و ایقاعات با قول تحقق می‌یابند، چه با قول تنها، مانند نکاح و طلاق و چه با قول و فعل. ۱. ۴ - قول و اجازه صحّت عقد فضولی متوقف بر اجازۀ مالک است. این اجازه هم با قول تحقق می‌یابد و هم با فعل. ۱. ۵ - قول و رجوع در طلاق رجعی در دوران عدّه ، زوج می‌تواند به همسرش رجوع کند. این رجوع می‌تواند قولی باشد یا فعلی. منبع: اصول الفقه، ج۲، ص۱۰۰ · المعتبر، ج۱، ص۳۱۴ · العروة الوثقیٰ، ج۱، ص۳۳ · مبانی منهاج الصالحین، ج۷، ص۳۸۲ · بلغة الفقیه، ج۲، ص۲۶۲ · الحدائق الناضرة، ج۲۵، ص۳۵۷