قیاس اصولی — با توجه بر اینکه دادگاه عملیات اجرایی

با توجه بر اینکه دادگاه عملیات اجرایی متعاقب حکم قطعی را متوقف می نماید بنابراین بر همین قیاس به طریق اولی اجرای قرار تأمین خواسته ممکن است هر چند قانونگذار در خصوص قرار تأمین ساکت است. البته تفسیر نسبت به قوانین شکلی مانع از قیاس راجع به آن است. قیاس جلی هرگاه به طور قطع بدانیم که جهات افتراق فرع و اصل تأثیری در حکم قضیه ندارد. یا به عبارت دیگر هرگاه یقین به نفی تأثیر بین افتراق فرع و اصل داشته باشیم آن را قیاس جلی گویند مانند قیاس زن بر مرد در اثبات احکام آنها قیاس جلی اعم از قیاس اولویت منصوص العله و برخی از موارد مستنبط العله را قیاس جلی یا واضح گویند. برخی آن را مترادف قیاس اولویت دانسته اند. ه قیاس خفی عبارت از قیاسی است که به طور قطع ندانیم که جهات افتراق فرع و اصل تأثیری در حکم ندارد بلکه ظن به عدم تأثیر داشته باشیم مانند اینکه بدانم کسی که دیگر راه را با شمشیر بکشد قصاص میشود. ولی در موردی که قتل به وسیله جسم سخت دیگری به جز شمشیر باشد را نمی دانیم که چه وضعی دارد. این قیاس راخفی گویند. قیاس خفی گاه از طریق مستنبط العله حاصل میشود گاه از طریق منصوص العله بنابراین به اقتضاء دارای صحبت خواهد بود. اگر منصوص العله باشد به عقیده اهل سنت و اکثریت شیعه حجت است ولی اگر مستنبط العله باشد به عقیده اهل سنت حجیت دارد و به عقیده شیعه حجیت ندارد. قیاس مع الفارق هرگاه قدر مشترک در قیاس وجود نداشته باشد یا قدر مشترک وجود داشته ولی بین مقیس و مقیس علیه فرق مؤثری وجود داشته باشد که مانع تأثیر قدر مشترک مزبور گردد در این صورت نباید اقدام به قیاس نمود و اگر اقدام به قیاس شود آن را مع الفارق گویند. مانند قیاس شخص حقیقی به حقوقی در مورد ابلاغ به خادمان قیاس ظنی در مقابل قیاس قطعی به کار می رود و آن قیاسی است که قیاس کننده به نتیجه کار خود مطمئن نباشد بلکه ظن به صحت استنتاج خود داشته باشد مانند اخذ خسارت ۱ - رک دکتر محمدی ابوالحسن اصول استنباط ص ۱۵۰ و ۱۵۱