برای قید به اعتبارات مختلف، تقسیماتی شده است:
۱. به لحاظ اعتبار کنندۀ آن، به قید شرعی و قید عقلی تقسیم شده است. اول، قیدی است که شارع آن را قید قرار داده است، مانند شرط طهارت برای نماز، و دوم قیدی است که عقل آن را درک میکند، مانند شرط قدرت بر تکلیف در انجام تکالیف.
۲. به اعتبار محدود کننده و غیر محدود کننده بودن دایرۀ حکم یا موضوع ، به قید احترازی و غیر احترازی تقسیم شده است. قید احترازی، حکم یا موضوع را محدود میکند، مانند «اکرِمِ العالمَ العادلَ» که قید «عادل»، موضوع حکم (اکرام عالم) را محدود به علمای عادل کرده و غیر آنان را از دایره حکم خارج نموده است، در حالی که در قید غیر احترازی، هدف محدود کردن حکم یا موضوع نیست، بلکه توضیح یا چیزی دیگر است. این نوع قید، در حقیقت، قید به شمار نمیرود.
۳. به اعتبار مقیّد، به قید حکم و قید موضوع تقسیم شده است. قید حکم قیدی است که حکم محدود به آن است، مانند استطاعت نسبت به حج که وجوب حج محدود به وجود استطاعت است و با فقد استطاعت، حج واجب نخواهد بود. قید موضوع، محدود کننده موضوع است، مانند «اعْتِق رَقَبةً مؤمِنَةً» که موضوع حکم (رَقَبة) هر رقبهای نیست، بلکه رقبۀ مؤمنه است.
۴. به اعتبار اختیاری و غیر اختیاری بودن قید، به قید اختیاری و غیر اختیاری تقسیم میشود. اول، قیدی است که آوردن آن در توان و اختیار انسان است، مانند طهارت برای نماز و دوم، قیدی است که تحقق آن تحت اراده و اختیار انسان نیست، مانند دخول وقت برای نماز
منبع: المعالم الماثورة، ج۴، ص۶ · اصول الفقه، ج۱، ص۱۱۴-۱۱۵ · مجمع الافکار، ج۴، ص۱۱۷ · موسوعة الخوئی، ج۳۰، ص۵۰۰-۵۰۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
