از آنچه بیان شد به این نتیجه میرسیم که مسئله تولی و تبری و لعن نه تنها در اسلام جایز است؛ بلکه از ضروریات اجتماعی و از راههای سوق دادن مردم به حق و حقیقت و دوری از فساد و تباهی است. چگونه ممکن است کسی تبری را از مستحق آن مضایقه کند، در حالی که خداوند متعال میفرماید: «قد کانت لکم اسوه حسنه فی ابراهیم والذین معه اذ قالوا لقومهم انا برآء منکم ومما تعبدون من دون الله کفرنا بکم وبدا بیننا وبینکم العداوه والبغضاء ابدا؛ برای شما مؤمنان بسیار پسندیده و نیکوست که به ابراهیم و اصحابش اقتدا کنید که آنان به قوم خود گفتند: ما از شما و بتهای شما که به جای خدا میپرستید به کلی بیزاریم.
ما مخالف و منکر شماییم و همیشه میان ما و شما کینه و دشمنی خواهد بود.» البته باید توجه داشت که برخی از صحابه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) یعنی آنهایی که در مکه تحت فشار بودند و اسلام خود را حفظ کردند و دعوت حق را لبیک گفتند، و نیز آنهایی که پس از هجرت به مدینه با ریختن خون خود، درخت اسلام را در جنگهای ابتدایی آبیاری کردند، همچنین کسانی که پس از رحلت رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) خانه و کاشانه خود را ترک گفته و به جهاد پرداختند؛ همه این گروهها مورد تکریم و تعظیم میباشند، زیرا آنان مانند شمع، سوخته و اطراف خود را روشن نمودند و هیچکس درباره آنان حرف خلافی ندارد.
سخن در جای دیگر است؛ طبعا حکم او با دیگر افراد که با او همسو هستند، تفاوتی نخواهد داشت. اگر شیعه از گروه انگشت شماری از صحابه پیامبر بیزاری میجوید، به سبب صحابی بودن آنها نیست؛ بلکه این لعن گروهی اندک از صحابه به این سبب است که آنها با آنکه پیامبر را درک کردند و به مقام و موقعیت عالی دست یافتند؛ اما از این موقعیت زیبا غافل شدند و برخلاف دستور پیامبر رفتار کردند، به گونهای که مستحق بیزاری گشتند، چنان که قرآن مجید میفرماید: «ان الذین یؤذون الله ورسوله لعنهم الله فی الدنیا والآخره واعد لهم عذابا مهینا؛ آنان که خدا و رسول او را آزار میدهند، خدا از آنان در دو جهان بیزار بوده و برای آنان عذاب خوار کنندهای آماده ساخته است.» حال اگر فردی از صحابه موجبات آزار پیامبر را فراهم ساخت، محکوم به حکم این آیه خواهد بود؛ همچنان که دیگر افراد غیر صحابه نیز در صورتی که صفات مورد لعن واقع شده خدا را برخوردار باشند مستحق بیزاری و لعن هستند؛ و البته در اسلام تبعیضی وجود ندارد.
بنابراین شیعه لعن را بر برخی از صحابه به کار میبرد که منشا فساد در جامعه عصر خود و بعد از آن تا روز قیامت شدهاند، و از آن جا که صحابه، مورد توجه خاص و برای عموم مردم محک دیناند، ضروری است که با اعلام برائت از آنان مردم را از این خطر بزرگ آگاه ساخت، که این فرد و یا جریان خطر سازند، تا مردم از او و دسته و طرفدارانش دوری گزینند و در راه و عقیده اش قرار نگیرند و این در حقیقت از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است.
منبع: ممتحنه/سوره۶۰، آیه۴ · احزاب/سوره۳۳، آیه۵۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
