مالیات (فقه): نکته

وی با در نظر گرفتن مصالح عمومی و نیازهای اجتماعی و ب. ت. ب. چگونگی زندگی و درآمد خراج دهندگان درصد آن را مشخص می‌کند و خراج دهندگان وظیفه دارند آن مبلغ را بپردازند. ولی در روزگار خلافت به سبب کشورگشایی‌های بسیاری که بهره مسلمانان شد خراج زمینهای: ایران عراق شامات مصر آفریقا و... وی آنها را به طور مساوی بین مسلمانان تقسیم کرد به هر نفر بیست درهم رسید. ازهمین روی وقتی که عراق و شام به دست مسلمانان گشوده شدند ایشان گفتند: باید زمینها تقسیم شود. ولی عمر گفت: اگر تقسیم کنیم چگونه بودجه ارتشی که باید از آن سرزمینها پاس بدارد فراهم آوریم .و وقتی که وی در این باره با علی- علیه السلام- مشورت کرد آن حضرت فرمود: دَعْهُم یکونُوا مادةً لِلمُسلمین زمینها را واگذار (تا با دریافت خراج) درآمدی همیشگی و سرمایه‌ای ملّی برای مسلمانان باشد. آنچه کارگزاران وی نزد او می آوردند آنها را دریافت و به بیت المال واریز می کرد. و در کار خراج چنان بنگر که اصلاح خراج دهندگان در آن است چه صلاح خراج و خراج دهندگان به صلاح دیگران است و کار دیگران سامان نگیرد تا کار خراج دهندگان سامان نپذیرد که مردمان همگان هزینه خوار خراجند و خراج دهندگان. بهداشت و درمان آموزش و پرورش امنیت راهها و شهرها پاسداری جان و مال و ناموس و عرض مردم رفع نزاعها و اختلافها تنبیه متجاوزان و بزه کاران مبارزه با فقر بیکاری و جهل تنظیم سیستم معیشتی مردم و... امروزه بر دوش دولتهاست و این کارهای بزرگ را به هیچ وجه نمی‌شود بدون تحمیل هزینه آنها بر دوش مردم یعنی گرفتن دقیق مالیات سامان داد. شاید پندارگرایانی بگویند: ما نیازی به این چیزها نداریم پس مالیات هم نمی‌دهیم! این سخن بی پایه را هر کسی که از اندک شعوری برخوردار باشد نمی‌پذیرد. هر جامعه‌ای قوام و حیاتش به این امور بستگی دارد. جامعه‌ای که دولت در آن نقشی نداشته باشد و به گونه برنامه ریزی شده به مردم سرویس ندهد و کارها را به سامان نیاورد برهوتی خواهد شد غیرقابل زندگی. پس گستردن مفهوم (خراج) روشن است و جای انکار ندارد. منبع: سیره ابن هشام، ج۲، ص۲۴۱، دار احیاء التراث العربی بیروت · کتاب الخراج، ابویوسف، ص ۴۵ · کتاب الخراج، ابویوسف، ص ۴۴ · کتاب الخراج، ابویوسف، ص ۴۸- ۵۰ · کتاب الخراج، ابویوسف، ص ۲۵ · کتاب الخراج، ابویوسف، ص ۳۶ · نهج البلاغه، فیض الاسلام نامه ۱۰۶۳/۶۷ · نهج البلاغة، فیض الاسلام، نامه ۵۳ · ج۳، ص۵۳۰، دارالتعارف للمطبوعات بیروت