مبالغه (ادبیات): بزرگ‌نمایی

لاف و گزاف هنری، با خیال و پندار شاعرانه سر و کار دارد. در گزافه‌گویی و بزرگ‌نمایی، گاه گوینده چیزی را ادعا می‌کند که هم از دیدگاه خرد روی‌دادنی و شدنی است و هم در آزمون‌های زندگی، نمونه‌هایی دارد؛ مثلا در این‌ بیت سعدی: اندرون با تو چنان انس گرفته است مرا ••• که ملالم ز همه خلق جهان می‌آید گوینده انس خودش با یار را تا مرز ملالی از همه جهانیان پیش برده است. این‌گونه گزافه‌آرایی همان است که «مبالغه» نام گرفته است. بنابراین اگر در ستایش یا نکوهش کسی یا چیزی زیاده‌روی و افراط شود و موجب حیرت‌انگیزی و شورآفرینی و اعجاب گردد، مبالغه شده است؛ مانند: زمانه از ورق گل مثال روی تو بست ••• ولی ز شرم تو در غنچه کرد پنهانش (حافظ) منبع: تقی؛ تهران، سمت، ۱۳۸۵، دوم، ص ۱۰۶ · محمد؛ تهران، سمت، ۱۳۸۲، ص ۳۰۳ · فاطمه؛ و کمالی اصل، شیوا؛ تهران، روزگار، ۱۳۸۳، اول، ص ۶۵