مبانی عمل به حدیث: دلائل اثبات حدیث

سنّت و حدیث، تنها با دو چیز ثابت می شود: خبر متواتر و خبر واحد . «خبر متواتر» ، خبر جمعی راگویند که از نظر تعداد معمولا محال است بر دروغ،اتفاق و توطئه نموده باشند؛ به اتفاق تمام علما ، در خبر متواتر، عدالت روایت کنندگان شرط نیست و همچنین تعداد آنها حد معین ندارد؛ اما بعضی از علمای تسنن عدد خاصی را معتبردانسته اند؛ بلکه مهم این است که یقین کنیم در آن،توطئه بر دروغ نشده است و طبعا مفید علم باشد؛ به طوری که اگر شخص معتدلی به آن اطلاع یابد، به وجود سنّت و حدیث یقین کند. «خبر واحد» ، در اصطلاح علما آن است که به حدّ تواتر نرسیده باشد، خواه روایت کننده اش یک نفرباشد یا بیشتر؛ و مقصود از واحد ، نبودن تواتر است، نه متعدد نبودن. به تعبیر دیگر، متواتر ، اخذ به شرط شیء، یعنی به شرط تواتر است؛ و واحد ، اخذ به شرط لا، یعنی به شرط عدم تواتر م. ب. و «خبر» ،شامل هردو می شود و لابشرط است؛ یعنی نه تواتر ونه عدم تواتر در آن شرط نیست. و از این رو گفته اند: «خبر مستفیض» و «خبر مشهور»، هریک، نوعی از خبر واحدند . اگر در هر مرتبه بیش از سه نفر آن را نقل کرده باشند، مستفیض، و اگر در هر مرتبه از سه نفرکمتر باشند، غریب نامیده می شود». مشهور، روایتی است که بر سر زبانها و در کتابها شهرت یافته اگرچه روایت کننده آن یک نفر باشد. منبع: ص۱۸-و۱۹، بی تا · علوم الحدیث و مصطلحه، الدکتور صبحی الصالح، ص۱۴۷-۱۴۸ · در مجموعه مقالات «الوحده الاسلامیه»، جمع و ترتیب عبدالکریم بی آزار الشیرازی، بیروت، الاعلمی، ص۳۲۶ · الوجیزه، شیخ بهایی، ص۲