اداره کل کاداستر — بنابراین ب

سیستم نقشه برداری کاداستر در دنیای پیشرفته علوم و فنون جایگاه ویژه ای دارد. کشورهای صنعتی از گذشته های دور این پدیده را آزموده و از آن بهره ها برده اند. به عبارت دیگر، سیستم نقشه برداری کاداستر از جمله تحولات عمده و اساسی جدید در تعیین و تثبیت املاک و اراضی به شمار می رود و از اهمیت فوق العاده ای در حقوق ثبت املاک برخوردار است. دقت در محتوای ماده ۱۵۶ قانون ثبت - الحاقی ۱۳۵۱ - به خوبی این اهمیت را نشان می دهد. در صدر ماده مزبور می خوانیم به منظور تشخیص حدود و موقعیت املاک واقع در محدوده شهرها و حومه نقشه املاک به صورت کاداستر تهیه خواهد شد ... و طبق تبصرة 1 همان ماده در مورد تقاضای تفکیک و افراز املاک مذکور در این ماده و تحدید حدود املاک مجاور و همچنین در دعاوی مطروحه در مراجع قضای رفع اختلاف حدودی نقشه کاداستر ملاک عمل خواهد بود. بنابراین ب. ت. ب. بخش ابتدایی ماده ۱۵۶ و تبصره ۱ آن می توان این صلاحیت ها را برای کاداستر قائل شد تشخیص موقعیت و حدود املاک واقع در محدوده شهرها و حومه تحدید حدود املاک مجاور تفکیک و افراز و تجمیع املاک رفع اختلافات حدودی موضوع دعاوی مطرح در مراجع قضایی اما ماده ۱ آیین نامه حدود و وظایف و تشکیلات تهیه نقشه املاک به صورت کاداستر و مقررات اجرایی آن موضوع تبصره ۳ ماده ۱۵۶ قانون ثبت مصوب ۱۳۷۹ نقشه کاداستر را چنین تعریف می کند. به مجموعه عملیات فنی مهندهی ممیزی ثبتی و حقوقی در مورد املاکی اطلاق میشود که جریان ثبتی آنها خاتمه یافته اعم از این که در دفتر املاک ثبت شده یا نشده باشد به جهت آن که محدوده و موقعیت املاک را مشخص نماید و ارتباط جغرافیایی آنها را با یکدیگر نشان دهد و به منظور تثبیت مالکیت و تسهیل در حل و فصل دعاوی ملکی و ثبت املاک و سایر موارد مربوط به املاک اجراء گردد. تعریف مذکور - هر چند بیش از آن که معرف نقشه کاداستر باشد - ظاهراً در مقام توصیف عملیات نقشه برداری کاداستر برآمده است. اما خود حاوی دو نکته مهم است: اولاً، تا جد زیادی مأموریت کا داستر را بیان می کند و از این لحاظ با ماده ۱۵۶ قانون ثبت منطبق است و آن را تبیین می نماید. ثانیاً با اندکی دقت نتیجه گرفته میشود که عملیات کاداستر دارای دو بخش شکلی و ماهوی است و این مهم به خوبی از تعریف مذکور قابل استنباط م. ب.. به این معنی که بخش شکلی آن متضمن اجرای عملیات مهندسی کاداستر است و بخش ماهوی آن متضمن آثار حقوقی کاداستر م. ب.. نتیجه آن که مهندسان متصدی در عملیات کاداستر لزوماً باید از دانش حقوق ثبت بهره کافی داشته باشند و نپندارند که اطلاعات آنان از امور فنی و نقشه برداری کفایت می کند و تصور کنند نقشه برداری نوین به شیوه کاداستر، صرفاً دنباله نقشه برداری قدیم به شیوه سنتی است. نقش و تأثیر نقشه های کاداستر نه تنها در ماده ۱۵۶ قانون ثبت و ماده ۱ آیین نامه مزبور به روشنی ذکر شده است، بلکه مواد ۱۶ الی ۲۳ آیین نامه اخیر الذکر تردیدها را در این باره برطرف می سازد و هر گونه بی دقتی و سهل انگاری متصدی مربوطه را موجب مسئولیت می نماید. پس متصدی عملیات کاداستر علاوه بر تسلط بر دانش نقشه برداری باید نسبت به حقوق ثبت اشراف و آگاهی در حد متعارف داشته باشد تا در مواقع لزوم که اشکالات و ابهامات روی می دهد بتواند اظهار نظر کند و حتی در صورت نیاز از خود ابتکار و قدرت تصمیم گیری بروز دهد و خلاصه این که در مقام یک نقشه بردار صرف مبادرت به نقشه برداری نکند. بلکه به عنوان یک ثبتی آگاه و بصیر»، نسبت به انجام مأموریت خود اقدام نماید. بر مبنای آنچه گفته شد کاداستر به یک اعتبار عبارت از اطلاعات منظم و دقیق مربوط به املاک و اراضی در مناطق مختلف کشور است که بر اساس نقشه املاک و اراضی مزبور تهیه و ترسیم شده است. طبق تعریفی دیگر میتوان کاداستر را وسیله و ابزار مجهزی دانست که ارتباط حقوقی اشخاص با املاک و اراضی را به گونه ای مدرن تبیین می کند. ب. ت. ب. دقت کاداستر باید آن را رافع بسیاری از اختلافات و منازعات ملکی محسوب نمود و از این منظر کاداستر بدون تردید موجد ثبات مالکیت ها و به تبع آن، باعث امنیت اجتماعی و اقتصادی است.