مجادله: حکم

برای مجادله در روایات و قرآن احکامی بیان شده است. ۲. ۱ - در روایات در روایات فراوان از مجادله در دین و آیات خدا نهی شده است. رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: خدای تعالی جدال کنندگان در دینش را بر زبان هفتاد پیامبر لعنت کرده است و کسی که در آیات خدا جدال کند، کافر می‌شود». امام صادق (علیه‌السّلام) نیز فرمود: بپرهیز از مجادله در دین؛ زیرا این کار موجب اعراض قلب از ذکر خدا است و نفاق و کینه‌ها را در پی می‌آورد و دروغ را روا می‌شمارد.» امام باقر (علیه‌السّلام) نیز می‌فرماید: «مجادله، دین را محو و عمل را نابود می‌کند و شک را در پی می‌آورد». همچنین می‌فرماید: «مجادله نمی‌کند، مگر مردی که تقوا ندارد یا در دین خود شک دارد». ۲. ۲ - در قرآن در قرآن کریم از مجادله نکوهش شده و مجادله به احسن را استثنا کرده است. ۲.۲. ۱ - نکوهش مجادله در قرآن کریم خدای تعالی قومی را که د. ح. و آیات الهی و به باطل مجادله می‌کنند، نکوهش کرده است. ( یُجَادِلُونَکَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ مَا تَبَیَّنَ کَأَنَّمَا یُسَاقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ یَنظُرُونَ ) ( وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِینَ إِلَّا مُبَشِّرِینَ وَمُنذِرِینَ وَیُجَادِلُ الَّذِینَ کَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِیُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوا آیَاتِی وَمَا أُنذِرُوا هُزُوًا ) ( مَا یُجَادِلُ فِی آیَاتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِینَ کَفَرُوا فَلَا یَغْرُرْکَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلَادِ ) مجادله ب. غ. احسن؛ خواه در امور دینی یا دنیوی، حرام است. ۲.۲. ۲ - مجادله احسن قرآن کریم مجادله احسن را استثنا کرده و آن را رخصت داده ( وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْکِتَابِ إِلَّا بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِی أُنزِلَ إِلَیْنَا وَأُنزِلَ إِلَیْکُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُکُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ) و رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را بدان امر کرده است؛ ( ادْعُ إِلِى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ ) از این‌رو، مجادله احسن، جایز، بلکه برای اهلش از برترین طاعات و عبادات است؛ حتی در مواردی، برای دفاع از حق و ردّ باطل و ضلالت، واجب خواهد بود. ملاک در احسن یا غیر احسن بودن مجادله، علاوه بر درست بودن صورت مجادله از اقامه برهان و عدم انکار حق، نیت مجادله کننده است که اگر نیت، اثبات حق و ردّ باطل باشد، مجادله احسن و جایز، اما اگر اغراض نفسانی و دنیوی باشد، مجادله غیر احسن و حرام است. منبع: وسائل الشیعة، ج۲۷، ص۱۹۰ · وسائل الشیعة، ج۱۲، ص۲۳۷ · وسائل الشیعة، ج۱۶، ص۲۰۰ · ج۵، ص۳۹۴ - ۳۹۵ · ج۲، ص۱۱۰ · روضة المتقین، ج۱۳، ص۱۰۱ · ج٢، ص١٠٩ - ١١٠