مجاهدان دو گونهاند. ۱. مجاهدان آزاد و غیر سازمانی که به زندگی خود مشغولاند و با فراهم آمدن شرایط، با اختیار و رغبت خودشان در جنگ شرکت میکنند و پس از جنگ به زندگی عادی باز میگردند. ۲. مجاهدان سازمانی که تمام وقت در اختیار جنگ و جهاداند و جز این شغلی ندارند. قسم نخست، نامشان در دفتر ویژه ثبتنام لشکر ثبت نشده و از بیت المال سهمی بر ایشان قرار داده نشده است. از این قسم در فقه به «مُطَوِّعَه» یا « مُتَطَوِّعَه » (آنان که داوطلبانه و به میل و رغبت خود به جهاد میروند، بدون آنکه الزامی داشته باشند) تعبیر میشود؛ لیکن قسم دوم، نظامیان سازمان یافتهای هستند که نامشان در دفتر ویژه ثبت است و از بیت المال سهم دارند. از اینان به « مُرتَزَقَه » تعبیر میشود. ۲.
۱ - احکام گروه نخست گروه نخست، چنانچه در جنگ شرکت کنند و در آن جنگ غنیمتی به دست آید، سهمی برای آنان قرار داده میشود؛ چنانکه پرداخت از سهم سبیل الله -از مصارف زکات ـ به آنان در صورت شرکت در جنگ جایز است. ۲.
۲ - احکام گروه دوم گروه دوم نیز از غنیمت به مقدار چهار پنجم سهم میبرند. مجاهد دریافت کننده مقرری از بیت المال، با قبض مقرری خود، مالک آن میشود و چنانچه پس از فرا رسیدن زمان مقرری فوت کند، آیا ورثه میتوانند آن را مطالبه کنند یا نه؟ مسئله محل اختلاف است. مورد مصرف جزیه نیز همچون غنیمت، مجاهداناند. برخی مصارفی دیگر را به آن افزودهاند. امام (علیهالسّلام) میتواند درآمد زمینهای مفتوح عنوه را در مصالح عمومی مسلمانان از جمله مخارج مجاهدان، مصرف کند. به مجاهدان شرکت کننده در جنگ میتوان از سهم سبیل الله، بر حسب موقعیت و به مقدار کفایتشان داد؛ اگر چه فقیر نباشند و چنانچه مبلغ داده شده به آنان، افزون باشد پس گرفته نمیشود؛ لیکن اگر در جنگ شرکت نداشته باشند یا از میانه راه بازگشته باشند، مبلغ اضافی از آنان پس گرفته میشود. برخی قدما مصرف سهم سبیل الله از زکات و نیز مالی را که وصیت شده در راه خدا صرف شود، جهاد و مجاهدان دانستهاند. چنانچه مجاهدی که تمام وقت در خدمت جهاد است، به بیماریای چون تب و سر درد ، که امید بهبود آن میرود، مبتلا گردد، از عنوان مجاهد خارج نمیشود و مقرریاش قطع نمیگردد؛ اما اگر بیماریاش همانند فلج یا قطع نخاع باشد که امید به بهبود آن نیست، از لیست مجاهدان خارج میشود؛ لیکن به تصریح برخی، مقرریاش قطع نمیگردد. چنانچه مجاهد به شهادت برسد و فرزند داشته باشد، تا زمان بلوغ فرزندان، مخارج آنان از بیت المال پرداخت میشود. سزاوار است حاکم اسلامی مجاهدان و عطایای آنان را در دفتری ثبت کند.
منبع: المهذب، ج۱، ص۳۲۷ · ج۱، ص۲۵۲ · جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۱۴ · ج۹، ص۲۷۲ · ج۹، ص۳۱۰ · ج۲، ص۳۴ · ج۵، ص۲۸۳ - ۲۸۴ · شیخ مفید، المقنعة، ص۲۴۱ · جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۱۷ · ج۹، ص۲۷۰ · جواهر الکلام، ج۲۱، ص۲۱۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
