محصولات فاسد شدنی و ترتیب بازداشت آن

۶۴۹. محصول املاک و باغها ممکن است از محصولاتی باشد که به سرعت فاسد می شود؛ مانند هلو، گوجه فرنگی یا... ماده ۲۶۲ قانون قدیم و منسوخه آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸ مقرر میداشت توقیف عین اموال ضایع شدنی ممنوع است. اموال به فروش رسیده و بهای آن توقیف خواهد شده ماده ۶۶ ق.ا.ا.م. مقرر میدارد اموال ضایع شدنی بلافاصله و اموالی که ادامه توقیف آن مستلزم هزینه نامتناسب یا کسر فاحش قیمت است فوراً ارزیابی و با تصویب دادگاه بدون رعایت تشریفات راجع به توقیف و مزایده به فروش می رسد لیکن قبل از فروش باید صورتی از اموال مزبور برداشته شود. به موجب تبصره ماده ۱۲۷ ق.ج. محصولاتی که در معرض تضییع باشد فوراً ارزیابی و بدون رعایت تشریفات با تصمیم و نظارت دادگاه فروخته شده، وجه حاصل در حساب سپرده دادگستری تودیع می گردد. در مورد اموال ضایع شدنی و محصولاتی که در معرض تضییع باشد، اکنون دو نص معتبر وجود دارد. آنچه روشن است اینکه این اموال نیز باید بازداشت شوند زیرا در این صورت است که قسمت اجرا می تواند بر آنها مسلط شده و به فروش آنها اقدام کند؛ پس باید صورت برداری شده و ارزیابی آنها نیز حین بازداشت یعنی صورت برداری انجام شود. اما پرسش این است که آیا به حافظ نیز باید سپرده شوند؟ پرسش دیگر اینکه آیا فروش آنها باید از طریق مزایده باشد؟ در پاسخ به پرسش نخست باید پذیرفت که سپردن آنها به حافظ الزامی است؛ چون خلاف آن تصریح نشده و سپردن مال منقول به حافظ که مستلزم گرفتن آن از م. ع. م. ب. از ارکان بازداشت است؛ زیرا مال را در سلطه دادگستری قرار می دهد. فروش آنها از طریق مزایده نیز علی القاعده، الزامی است اما تشریفات مزایده مانند درج آگهی مزایده در روزنامه چون منافات با فوریت دارد رعایت نمی شود؛ پس این اموال نیز باید به خریداری که از میان خریداران حاضر بیشترین بها را پیشنهاد می کند فروخته شوند. ۶۵۰ پرسش دیگر اینکه آیا نصوص یاد شده تنها شامل محصولاتی میشود که در متن ماده ۱۲۷ ق.ج. تصریح شده است؛ به دیگر سخن آیا تنها محصول املاک و باغ ها که در معرض تضییع باشند باید فوراً ارزیابی شده و بدون رعایت تشریفات با نظارت دادگاه ا در متن روزنامه رسمی به جای نشانه ... نشانه ، آورده شده است. فروخته شوند یا هر محصولی که در معرض تضییع باشد مشمول حکم تبصره یاد شده قرار می گیرد؟ در پاسخ باید پذیرفت که چون در تبصره، مطلق محصولات موضوع حکم قرار گرفته و مقید نگردیده و در ماده ۶۶ ق.ا.ا.م. نیز مطلق اموال ضایع شدنی تصریح گردیده تمام محصولاتی که در معرض تضییع باشند باید به ترتیب مقرر در نصوص یاد شده فروخته شوند. ۶۵۱ پرسش این است که چنانچه امکان نگهداری محصولات ضایع شدنی در سردخانه یا محل های مشابه وجود داشته و با این شیوه جلوگیری از فساد آنها شدنی باشد آیا باز هم مقررات یاد شده باید رعایت شود؟ در پاسخ باید پذیرفت که چنانچه هزینه نگهداری آنها در سردخانه متناسب باشد به درخواست هر یک از طرفین دادگاه دستور حفظ آنها در سردخانه و فروش آنها با رعایت تشریفات مزایده را در جهت فروش به بهای بیشتر صادر می کند. ۶۵۲. همانگونه که در تبصره ماده ۱۲۷ ق.ج. تصریح شده فروش بدون رعایت تشریفات مزایده این گونه محصولات تنها با تصمیم دادگاه ممکن است و قسمت اجرا نمی تواند بدون تصمیم دادگاه به آن اقدام کند؛ افزون بر آن دادگاه باید در فروش آنها نظارت داشته باشد.