مدارا و مکاشفه: آثار مدارا

مدارا دارای آثار گوناگونی در سطوح حداقلی و حداکثری در روابط بین فردی و اجتماعی وجود دارد. این آثار را می‌توان چنین شماره نمود: ۱. ۲. ۳. ۴. ۶. رسیدن به ثواب شهیدان معرکه جنگ: به خاطر تحمل آزار مخالفان و کتمان اسراری که باید در اثر این مدارا از مخالفان کتمان شود. ۷. رسیدن به درجات والای صبر و رضا: که بر تحمل خلق مترتب است. ۸. عاقبت خوش و خلاصی از رنج مدارا: زیرا قرآن کریم فرموده است: بعد از هر سختی‌ای راحتی و گشایش است. حضرت فرمودند: مدارا بهتر از عدم مدارا است و خداوند با هر سختی‌ای راحتی‌ای قرار داده است و ما و شما در پناه ولایتی الهی هستیم که چیزی در پناه او ضایع نمی‌شود، پس از‌ اندکی پدر آن فرد دلش بر فرزندش نرم شده و دیگر مخالفتی با او در مساله ولایت اهل‌بیت ‌(علیهم‌السّلام) نمی‌کند. ۹. البته منظور آن بزرگوار که همواره در راه خدا از هر چیز گذشتند و به این پاکبازی دستور دادند نه به دست آوردن جاه و مقام دنیوی با سازشکاری با مردم است: زیرا اولاً، از آسیب‌های مدارا که در پایان این نوشتار به آن خواهیم پرداخت، این سازشکاری است و ثانیاً، منظور ایشان استفاده از این موقعیت اجتماعی در راه خدا و نیز داشتن آرامش متعارف که نیاز فطری انسان در راه رسیدن به کمال و نیز رفع مزاحمت‌ها است نه افزون‌خواهی جاه‌طلبانه، همانطور که آن بزرگوار می‌فرمودند با مردم خصومت و جدل نکنید که دل را مشغول می‌کند و نفاق و کینه به وجود می‌آورد. ۱۰. گوارایی زندگی و رهایی از زحمت مقابله با دشمنان. منبع: الکافی، ج۱، ص۴۸ · مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‌۹، ص۳۶ · من لا یحضره الفقیه، ج‌۳، ص۵۵۴ · تحف العقول عن آل الرسول (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، ص۲۷۰ · غررالحکم و دررالکلم، ص۴۴۵ · کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)، ج۱، ص۳۷۹، اسوه، قم، چ دوم، ۱۳۸۱ش · اعلام الدین فی صفات المؤمنین، ص۱۱۸، مؤسسة آل‌البیت (علیهم‌السلام)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۸ق · انشراح/سوره۹۴، آیه۴ و۵ · الامالی، ص۱۹۱ · الکافی، ج‌۲، ص۱۱۷ - ۱۱۸ · الکافی، ج‌۲، ص۳۰۱ · مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‌۹، ص۳۹ · دیوان، ص۶، انتشارات غزالی، چاپ اول، ۱۳۷۰