هر علمی پایهها و ارکانی دارد که مسائل مربوط در حوزه آن علم بر محور آن ارکان میچرخد و در ارتباط با آن ارکان معنا پیدا میکند. اسلام ، دین عبادت و زراعت ، دنیا و آخرت ، مادیت و معنویت است و به انسان با دیدی جامع مینگرد؛ از اینرو به برنامهریزی در ابعاد مختلف مادی و معنوی سخت توجه دارد. قرآن و سنت ، دو منبع غنی و گستردهاند که برای برنامه زندگی فردی و اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی، سیاسی و اقتصادی انسان مسلمان و حتی برای پس از مرگ او برنامهریزی دقیقی کردهاند.
حضرت علی (علیهالسّلام) خطاب به مالک اشتر مینویسد: «ای مالک، بدان که جامعهی تحتنظر تو به طبقات مختلفی تقسیم شده است و کار هیچ گروهی جز با گروه دیگر به کمال نمیرسد و هیچ دستهای از دسته دیگر بینیاز نیست». یا در جایی دیگر مینویسد: «ای مالک در کار کارمندانت با دقت بنگر و آنان را پس از آزمایش به کار بگمار». چنان که پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) پس از هجرت با ایجاد اخوت و برادری بین قبایل و افراد مختلف، انسجام و هماهنگی مطلوبی را به وجود آورد که عامل بسیاری از موفقیتهای آن زمان مسلمین بود.
مدیر در حیطه نظارت، باید همهی فعالیتهای مجموعه را با برنامهها بسنجد؛ چنانچه آنها با اهداف و برنامهها تطابق داشته باشند، آن مجموعه، مجموعه موفقی خواهد بود. مولای متقیان حضرت علی (علیهالسّلام) میفرماید: «حاکم باید برای اطلاع از مردم، به ویژه طبقهی محروم جامعه، دستگاه خاص نظارتی داشته باشد تا از مشکلات زندگی آنها آگاهی یابد». «ای مالک از معتمدان خویش، کسی که خداترس و فروتن است، برای نظارت بر زندگی محرومان برگزین تا امورشان را به تو گزارش دهند.» اسلام نظارت مستقیم را به آن مفهومی که مدیر در جزئیترین مسائل شخصاً نظارت کند، نمیپذیرد؛ زیرا معتقد است مدیر با پرداختن به کارهای فرعی از کارهای اصلی باز میماند.
حضرت علی (علیهالسّلام) میفرماید: «کسی که خ. ر. ب. کارهای غیرمهم مشغول سازد، کارهای مهمتر را ضایع میسازد». حضرت علی (علیهالسّلام) خطاب به مالک اشتر میفرماید: «ای مالک، در کارهای کارمندان کاوش کن و چشمهایی را به عنوان بازرس، که دارای خصوصیت صداقت و وفاداریاند، بر آنها بگمار؛ چون بازرسی کارهای آنان در پنهانی، وادارشان میکند تا امانتدار باشند و در برخورد با مردم به نرمی و محبت رفتار نمایند». حتی اسلام نظارت را به عنوان قانون شرعی و تکلیف الهی وظیفهی همهی مردم میداند تا نسبت به سرنوشت یکدیگر علاقهمند شوند؛ میتوان در امر به معروف و نهی از منکر این نظارت و وظیفه را به روشنی دید. «مردان و زنان با ایمان، بعضی ناظر و سرپرست بعضی دیگرند، به این معنا که همدیگر را امر به معروف و نهی از منکر میکنند». ۸.
۵ - ارزشیابی بررسی میزان رسیدن به اهداف ب. ت. ب. امکانات موجود را، ارزشیابی گویند. اسلام اهمیت خاصی برای ارزشیابی قایل است و آن را تحت عنوان محاسبهی روزانه برای هر مسلمان توصیه میکند.
منبع: ص۲۹۳، نامه ۵۳ · امام علی (علیهالسلام)، نهجالبلاغه، نامه ۵۳ · تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم · توبه/سوره۹، آیه۷۱ · بحارالانوار، ج۷۰، ص۷۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
