با نگرشی اجمالی به تاریخ سرگذشت مساجد درمییابیم که مساجد تنها برای ادای فرایض دینی نبوده بلکه علاوه بر پایگاه تجمع طبقات گوناگون اجتماع برای ادای وظایف شرعی و دینی، همواره مهمترین پایگاهی به شمار میرفته که مردم و به خصوص جوانان و افراد بانفوذ، از این مکان مقدس استفاده میکرده در آنجا جمع میشدهاند تا دربارهی مسائلی سیاسی، اقتصادی، خدماتی و غیره به بحث و مذاکره بپردازند؛ از این رو پیوسته از این مکان مقدس به صورتی مردمی به منظور سیاست گذاریهای محلی استفاده میشده است.
لذا به منظور رسیدن به اهداف مذکور نیاز به پیشبینی، برنامهریزی سازماندهی امکانات و نیروها و در نهایت، کنترل و نظارت بر اجرای برنامهریزیها است. قدر مسلم همهی اینها اداره کنندهای میطلبد که با در نظر گرفتن شرایط مکانی و زمانی مساجد، اعمال مدیریت اصولی و اساسی کند، یعنی امکانات موجود مسجد را به خوبی و به دقت شناسایی و موقعیت مکانی مسجد را کاملاً تجزیه و تحلیل نماید و با در نظر گرفتن ابعاد گوناگون آن، شناخت دقیقی از آن داشته باشد و گروههای سنی متفاوت را که با مسجد سر و کار دارند، شناسایی کند، گرایشهای جوانان و میانسالانی که با مسجد سر و کار دارند شناخته شوند، آنگاه با مد نظر قراردادن کلیهی مواردی که اشاره شد، برنامههای فرهنگی، تبلیغی، علمی، هنری و غیرهی خویش را پیریزی و در حین اجرا، نقاط ضعف و قوت را بررسی کند، لکن برای فراهم کردن چنین زمینهای توجه به مسائل دیگری به شرح زیر ضروری است: ۲.
۱ - موضوعات عام در فعالیتهای عمومی مسجد، بیان نقش مسجد در ترویج معارف اصیل اسلامی، از عوامل مؤثر است و تبیین این مسئله که مسجد چگونه مکانی است؟ قداست و عظمت این مکان چقدر و تا کجاست؟ اقوال پیامبران و ائمه اطهار (علیهمالسّلام) در خصوص مسجد تا چه حد است؟ مسجد چگونه میتواند انسان را به سیر الی الله سوق دهد، چگونه میتواند انسان را از پلیدیها و نامردمیها و جهالت نجات بخشد و سرانجام فضای معنوی و ملکوتی مسجد چگونه میتواند روح انسان را صیقل دهد و زنگار هر آنچه در شان مخلوق شایستهی خدا نیست، بزداید، امروزه مطرح است.
از عوامل مؤثر دخیل در فعالیتهای عمومی، بیان نقش مسجد در تبیین موضوعات اجتماعی و فرهنگی است، امروزه اگر چه به ظاهر جبههای نظامی در سرحدات کشور اسلامی ما به چشم میخورد تا نیاز به حضور نظامی داشته باشد، لکن دشمنان قسم خوردهی انقلاب اسلامی که از وجود تفکر سیاسی اجتماعی و معنوی انقلاب اسلامی بسیار وحشت دارند، ناکام از توطئهی نظامی، جبههی دیگری را بر ضد نظام و انقلاب اسلامی گشودهاند، که آن جبهه، فرهنگی است. آنان میخواهند با فراهم آوردن وسایل لهو و لعب و سرگرمیهای آنچنانی، لباسهای نامناسب و غیره، جوانان، را از راه اصلی و از مسیری که در پیش گرفتهاند، منحرف سازند و با سست کردن ایمان و اعتقاد آنان، بین ایشان و انقلاب جدایی بیندازند و فاصله ایجاد کنند که مؤثرترین و کارسازترین راه مقابله با این توطئه، مسلح کردن جوانان ما به مسائل اعتقادی و آگاه کردن آنان نسبت به مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است که اجرای این کار در محیط مسجد گیراتر از هر محیط دیگر و تاثیرگذاری آن بیشتر است و از طرفی بین جوانان و نوجوانان و طبقات گوناگون مردم رغبت بیشتری برای حضور در مساجد که فکر میکنند مرکز اطلاعاتگیری است، پیدا میشود و لذا حضور افراد بیشتر میشود.
عوامل دیگری در فعالیتهای عمومی که مدیر مسجد میتواند به آن جذابیت ببخشد، بیان، تفسیر، و تجزیه و تحلیل مسائل اقتصادی، بهداشتی و به طور کلّی مسائل روز است. نکتهی مهم در فعالیتهای عمومی اینکه، اجرای برنامههایی که ذکر شد به گونهای پیش بینی و طراحی میشوند که مخلّ آسایش و آرامش و اوقات فراغت همسایگان مسجد نشوند. ۲.
۲ - موضوعات خاص احترام به شخصیت جوانان در جذب جمعیت جوان و نوجوان به مسجد، بسیار مؤثر است. وقتی جوان و یا نوجوانی احساس کند که حضورش در مسجد موجب ارتقای شخصیتی وی است و توسط امام جماعت و اهل مسجد مورد احترام واقع میشود، خود به خود حضور در مسجد و روی آوردن به مسجد و مراکز دینی و تبلیغی را ارزش میداند و سعی میکند روز به روز بر این حضور و فعالیت بیفزاید. تشویق جوانان و نوجوانان به شرکت در نمازهای جمعه و جماعت از عواملی است که در کامیابی برنامههای مدیریتی مسجد مؤثر است.
همچنین در طول سال شمار زیادی از جوانان و نوجوانان در مراکز آموزشی، هنری، فرهنگی، ورزشی و غیره شرکت داده شوند و در مسابقات گوناگون حضور یابند و در هر محله به افراد ممتاز جوایزی اهدا شود. چنانچه مدیریت مسجد هر منطقه با مجتمعهای آموزشی، فرهنگی، ورزشی و غیره در محلهی خود، یا آموزش و پرورش منطقه از قبل هماهنگ کند، در پایان هر مسابقهی فرهنگی، علمی، آموزشی و غیره جایزهی فرد برتر و ممتاز ضمن مراسمی در مسجد محله به او اهدا شود.
اجرای خطبه عقد در مسجد نیز موردی است که میتواند در جذابیت بیشتر مؤثر باشد، مدیریت مسجد با اهل محل از قبل ارتباطهایی داشته باشد تا مراسم عقد، به خصوص خطبه عقد، در مسجد محله خوانده شود. در مساجد، مراسم جشنها و اعیاد برگزار شود همچنانی که در اعیاد و جشنها بین خانوادهها رفت و آمد و دید و بازدید صورت میگیرد، امام جماعت مسجد در قالب مدیر و اداره کنندهی مسجد، قبلاً در این زمینه با افراد مورد نظر هماهنگ و با کار فرهنگی و تبلیغی مسجد را برای دید و بازدید مؤمنان با یکدیگر، اعم از زن و مرد مهیا سازد و در آنجا ساعاتی را مسلمانان در کنار هم بگذارنند و جشنها و اعیاد را به یکدیگر تبریک بگویند که در سایهی این برنامه، وحدت، یکپارچگی و اخوت بین طبقات گوناگون مردم، به وجود میآید، از کینهها، کدورتها، نفاق و غیره که باعث جدایی و ایجاد فاصله بین مسلمانان میشود، جلوگیری به عمل میآید و اگر خلائی هست با این کار پر میشود.
از موارد دیگری که این کار میتواند در جذب افراد به مسجد و کامیابی برنامههای مدیر مسجد، مؤثر باشد، ارتباط منظم و مستمر با نمازگزاران و سرکشی به منازل نمازگزاران است، در واقع همان برخوردی که در صدر اسلام از طرف رسول گرامی (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) و حضرت علی (علیهالسّلام) صورت میگرفت که وقتی احدی از نمازگزاران یک یا دو جلسهی نماز غیبت داشت، بلافاصله آن بزرگواران احوال او را جویا میشدند که شخص مورد نظر گرفتاری دارد یا در بستر بیماری افتاده است، بلافاصله به عیادت او میرفتند و در صورتی که دچار گرفتاری بود، سعی میکردند با مشارکت سایر مؤمنان ، به رفع گرفتاری او اقدام کنند، یا اگر بیمار بود، دعا میفرمودند که خداوند شفا عنایت کند.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
