مرجئه (راسخون): نکته

کسی را به علت گناهی ولو کبیره باشد و مرتکب آن توبه نکند کافر نمی‌داند. چنان‌که خود تصریح کرده است: « و لانُکَفِّر اَحَداً بِذَنبِِ وَ لا ننفی اَحَداً مِنَ الایمان. پاسخ داد از فعل ملائکه ، وقتی که به آن‌ها گفته شد: ( أَنبِئُونِی بِأَسْمَاء هَؤُلاء إِن کُنتُمْ صَادِقِینَ ) ؛ اگر راستگو هستید مرا به نام‌های این گروه خبر دهید.» چون نمی‌دانستند امر را به خدا واگذار کردند و گفتند: ( سُبحانَکَ لا عِلمَ لَنا الَّا ما عَلَّمتَنا انَّکَ انتَ العَلیمُ الحَکیمُ ) ؛ تو منزهی ما را دانشی نیست، مگر آنچه تو به ما آموختی تو دانای درستکاری.» درباره اهل کبائر یعنی مرتکبان گناهان بزرگ هم حق همین است که بگوییم ما نمی‌دانیم، زیرا آنها حسنات و خیراتی دارند که اگر یکی از آنها با جمیع سیئات و شرور، جز شرک به خدا مقابله شود همه آنها را زایل و باطل خواهد کرد. بنابراین احتمال نمی‌رود که مرتکب کبیره از رحمت حق محروم گردد و مخلّد در آتش باشد، بلکه کارش به خدا واگذار می‌شود، اگر بخواهد از گناهش می‌گذرد و اگر بخواهد آن گناه را با برخی از حسناتش می‌سنجد و حسنات را کفاره آن قرار می‌دهد که خود فرموده است: ( انَّ الحَسَناتِ یُذْهِ بن السَّیِئاتٌ ) ؛ همانا خوبی‌ها بدی‌ها را می‌برند.» و ( نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیّئَاتِکُم و نُدخِلْکم مُدْخَلَاً کریماً ) ؛ درمی گذرانیم از شما گناهانتان را و شما را در محفلی گرامی داخل می‌کنیم.» و اگر هم بخواهد او را به‌اندازه عملش کیفر و یا پاداش می‌دهد که ( فَمَنْ یَعْمَل مِثقَال ذَرَّهٍ خیراً یَرهُ ) ؛ پس کسی که به‌اندازه سنگینی ذره‌ای کار نیک کند آن را می‌بیند.» و این است معنای عدل خداوند در مؤاخذه. زیرا آن‌ها آیات و احادیث وارده را مخصوص گناهان کوچک و یا گناهان بزرگ به شرط توبه می‌دانند. ما در این مقام شواهد و دلایل فراوان در اختیار داریم که استشهاد و استناد به آن‌ها از حوصله مقاله ما خارج است. پس اقرار به زبان باید و تصدیق به دل تا مؤمن مخلص باشد، امّا عمل نه از ایمان است و عمل بر تن است. زیرا آنکه خدای تعالی گفت: « اِنَّ الَّذینَ آمَنُوا :» (آن کسانی که ایمان آوردند)، پس: « وَ عَمِلُوا الصّالِحات » این آیه در قرآن مکرر است، از آن جمله در سوره مریم آیه ۹۶ (پس گفت عمل نیک کردند) دانستیم که ایمان بر دل است و بر زبان است و کردار بر تن باشد. پس گفتار زبانی بی‌شناختن دل منافقی است. و شناختن دل بی‌اقرار زبان کافری و گفتار زبان با شناختن دل مؤمنی است». منبع: الفقه الاکبر، شرح ابومنصور ماتریدی، ص۷۶ · بقره/سوره۲، آیه۳۱ · بقره/سوره۲، آیه۳۲ · هود/سوره۱۱، آیه۱۱۴ · نساء/سوره۴، آیه۳۱ · زلزله/سوره۹۹، آیه۷ · التوحید، ص۳۸۳ · عقائد النسفیّه، ص۱۴۴ · مریم/سوره۱۹، آیه۹۶ · السواد الاعظم، ترجمه به فارسی حدود ۳۷۰ هـ، ص۱۲۳-۱۲۲