مزارعه: صیغه عقد مزارعه

عقد مزارعه همچون دیگر عقود دارای ایجاب و قبول است. در ایجاب، هر لفظی که مفاد مزارعه را بفهماند و به قصد انشا گفته شود کفایت می‌کند، مانند «زارَعتُکَ عَلَی هَذِهِ الْاَرْضِ مُدَّةً معلومَةً بِحِصَّةٍ مُعَیَّنَةٍ مِن حاصِلِها؛ این زمین را به کشاورزی در آن به تو دادم در مدت معلوم به ازای بخشی معین از درآمد آن». به جای «زارَعتُکَ» می‌تواند بگوید «سَلَّمتُها اِلَیْکَ» یا الفاظی دیگر که بیانگر معنای مزارعه باشد. در اینکه الفاظ ایجاب با لفظ امر نیز صحیح است، مانند اینکه مالک زمین به جای «زارَعتُکَ» بگوید: «ازرَع هذِهِ الارضَ» یا صحیح نیست، مسئله محل اختلاف است. قول به صحت به مشهور نسبت داده شده است. در قبول عقد مزارعه نیز هر لفظی که بر آن دلالت کند، مانند «قَبِلتُ» کفایت می‌کند. در اینکه قبول فعلی، همچون تحویل گرفتن زمین و اشتغال به کشاورزی در آن کفایت می‌کند یا نه؟ مسئله اختلافی است. بدون شک، عقد مزارعه با صیغه ماضی و عربیِ دلالت کننده بر معنای مزارعه و مقدم بودن ایجاب بر قبول، تحقق می‌یابد. آیا با غیر صیغه ماضی از سایر افعال، بلکه جملة اسمیِ دلالت کننده بر معنای آن و نیز با غیر عربی از دیگر زبان‌ها و تقدیم قبول بر ایجاب نیز تحقق می‌یابد یا نه؟ مسئله محل اختلاف است؛ چنان‌که جریان و عدم جریان معاطات در مزارعه محل اختلاف م. ب.. منبع: ج۲، ص۳۹۱ · ج۴، ص۲۷۶ · ج۲، ص۳۳۷ · ج۱، ص۱۹۴ - ۱۹۵ · العروة الوثقی، ج۵، ص۲۵۲